Чоо аймактыҥ маанызы ла кебедели

Чоо аймактыҥ маанызы ла кебедели (орус. Флаг и герб Чойского района) аймактыҥ депутаттарыныҥ Соведиле № 9-3 2019 јылда јаҥар айдыҥ 19 кӱнинде јӧптӧлгӧн.

Чоо аймактыҥ кебедели Россия Федерацияныҥ тергеелик геральдикалык регистрында № 12858 темдектӱ бичилген. Чоо аймактыҥ маанызы Россия Федерацияныҥ тергеелик геральдикалык регистрында № 12859 темдектӱ бичилген.

«Чоо аймак» деп муниципал тӧзӧлмӧниҥ кебедели «Методические рекомендации по разработке и использованию официальных символов муниципальных образований» деп методикалык јартамалдар аайынча эдилген (2-чи бӧлӱк, VIII-чи бажалык, п.п. 45-46), Арасей Федерацияныҥ Геральдикалык соведиле 2006 јылда кичӱ изӱ айдыҥ 28 кӱнинде јӧптӧлгӧн, статусный коронала тургузылар аргалу.

Муниципал аймакка эдилген корона јарадылган бӱдӱмдӱ (установленного образца) — алтын корона беш учкур сӱӱрилӱ. Кебедел толо версияла (толо кебедел — муниципал корононалу), кыскартылган версияла (корона јок гербовой куйак); кебеделдиҥ эки версиязы теҥ тапту, тӱҥей статусту.

Алтай Республика, Чоо аймак, Салганду јурт

Чоо аймактыҥ кебедели 2019 јылдаҥ ала

Чоо аймактыҥ кебедели 2019 јылдаҥ ала

Геральдикалык јурамал

«Алтын јалаҥда јажыл сӱӱриниҥ ӱстинде јаркындалган алтын таштаҥ чоктор јайылгандый, мӧҥӱн јабыс курла бӧлинген, ӱстинеҥ толку кептӱ кӧк-чаҥкыр (бириктирилген тамчылар, кажызы ла оҥ јаны јаар), — ӱч тӧзи бириккен тобого, учтары экиленген мӧштиҥ будактары (эки ле бир) ӱч кызыл тобоголу (бир ле эки)».

Символиказын јартаганы

Кебеделдиҥ композициязы аймактыҥ тӱӱкилик, ар-бӱткендик, географиялык ла экономикалык аҥылузын кӧргӱзет:

• Чоо аймак ийне бӱрлӱ агаштарыла бай (кӧп сабада јойгон ло мӧш), садуга тудум ишке керектӱ агаш, јойгонныҥ сарјузы, мӧштиҥ кузугы, тӧгӧт, мешкелер, эм ӧлӧҥдӧр; мӧштиҥ ӱч кузугы корона эдип јуралган, Чооныҥ агаш байлыгы, ол тоодо мӧштиҥ кузугы, онойдо ок экономиканыҥ агаш белетеер, агашла эдимдер эдер бӧлӱктери бар (лесозаготовка, деревопереработка);
• композицияныҥ ортозында — ак тилим кӧк тамчыларлу, ол мында суулардыҥ ла кӧлдӧрдиҥ арузыныҥ темдеги. Бийиктей кырлу јерлерде (альпийские луга) 150-неҥ артык кӧл, кӧп суулар кырларлу јердиҥ тӱрген агар, бозоголорлу ла кӧп тоолу учарларлу болот;
• кебеделдиҥ кырында јажыл јалаҥда алтын таш — самородок, Чоо аймакта алтынды керелейт, онойдо ок бу алтайдыҥ јерде байлыктары. Алтынла кожо мында промышленный аргала јес алынат (медь), оноҥ башка базальт сырье, волластонит, спекулярит;
• куйактыҥ алтын јалаҥы јӱрӱм, ӱргӱлјик, байлык, макты керелейт.

Кебеделдиҥ композициязы Чоо аймактыҥ депутаттарыныҥ Соведи N9-2 2003 јылда кӱчӱрген айдыҥ 28 кӱнинде јӧптӧлгӧн кебеделине тайанып тургузылган.

Авторлордыҥ ӧмӧлиги

Кебеделдиҥ идеязы: Т. Плотоненко (Соой јурт, Чоо аймак);

геральдикалык јазалта: Ю. Росич (Москва);

компьютерле дизайн — А. Карпов (Барнаул), Ю. Росич (Москва).

Чоо аймактыҥ кебедели 2019 јылдаҥ озо

Кебедел Чоо аймактыҥ депутаттарыныҥ Соведиле N9-2 от 2003 јылда кӱчӱрген айдыҥ 28 кӱнинде ("Об итогах конкурса по символике муниципального образования «Чойский район») јӧптӧлгӧн.

Јурамал

Кебедел ӱчке бӧлӱнген:

• ӱстинде алтын фондо (јӱрӱм, ӱргӱлјик, байлык, мак) мӧштиҥ ӱч кузугынаҥ турган корона, бу Чоо јериниҥ кузукла байын керелейт;
• кебеделдиҥ ортозында — ак тилим кӧк ӧҥдҥ тӧрт тамчылу, бистиҥ суулардыҥ арузын керелейт;
• кебеделдиҥ алты јанында јажыл фондо јарымкӱн (полусолнце) — алтын, Чоо аймакта артыкту алтын барына ижемји.

Чоо аймактыҥ маанызы 2019 јылдаҥ озо

Чоо аймактыҥ кебедели 2019 јылдаҥ озо

Мааныныҥ јурамалы

Экче тӧрт толыкту бӧс тууразы ла узуны 2:3, «Чоо аймак» деп муниципал тӧзӧлмӧниҥ кебеделиниҥ композициязына тӱҥейлеш, је јажыл тилимде јылтыраган таш јок, сары, барыҥкый кызыл (бордовый), кӧк лӧ ак ӧҥдӧрлӧ јуралган.

Мааныныҥ ичи ле тышты тӱп-тӱҥей.

Мааны аймактыҥ композициязы ла символиказына јӱзӱндеш.

Авторлордыҥ ӧмӧлиги

Кебеделдиҥ идеязы: Т. Плотоненко (Соой јурт, Чоо аймак);

геральдикалык јазалта: Ю. Росич (Москва);

компьютерле дизайны — А. Карпов (Барнаул), Ю. Росич (Москва).

Чоо аймактыҥ маанызы 2019 јылдаҥ озо

Чоо аймактыҥ маанызы до 2019 јылдаҥ озо

Утвержден Решением Чоо аймактыҥ депутаттарыныҥ Соведи 2003 јылда кӱчӱрген айдыҥ 28 кӱнинде № 9-2 јӧптӧгӧн ("Об итогах конкурса по символике муниципального образования «Чойский район»).

Мааныныҥ јурамалы

«Чоо аймак» деп муниципал тӧзӧлмӧниҥ маанызы эки тӱҥей бӧлӱктеҥ турат:

• ӱсти јаны ак, агару ла аруны темдектейт;
• мааныныҥ алты јанында учкур эдип сынган јалбак чийӱзи аймактыҥ чаҥкыр кырларын темдектей. Јети сӱӱри аймактыҥ јети тӧзӧлмӧзин темдектейт. Чичке тыйрыкталган чийӱ — аймактыҥ суулары ла кӧлдӧри.
• мааныныҥ алты јанында аймакта јуртап турган туба калыктыҥ јаҥжыккан кулјаа-орнаменти салынган.

Ајарулар

Комментарийлер

Тайантылар

• Конституция Республики Алтай (орус.)
• Официальный сайт Республики Алтай
• Государственное Собрание Эл Курултай Республики Алтай (Алтай Республиканыҥ Эл Курултайы) окылу сайт (орус.)
• Методические рекомендации по разработке и использованию официальных символов муниципальных образований (утверждены Геральдическим советом при Президенте Российской Федерации 28 июня 2006 года (с последующими дополнениями, по состоянию на 01.01.2022 г.)
• Официальный сайт Чойского района
• Государственная символика Республики Алтай. История создания в архивных документах. Сборник архивных документов.- Барнаул, 2014. — 160 с.