Оҥдой аймактыҥ маанызы ла кебедели

Рувики сайттаҥ

Оҥдой аймактыҥ маанызы ла кебедели (орус. Флаг и герб Онгудайского района). Оҥдой аймактыҥ маанызы ла кебедели 2019 јылда јаҥар айдыҥ 24 кӱнинде Оҥдой аймактыҥ депутаттарыныҥ Совединиҥ № 13-3 јӧбиле јарадылган[1].

Алтай Республикада Оҥдой аймактыҥ кебедели Россия Федерацияныҥ тергеелик геральдикалык регистрында № 12848 темдекле бичилген[2]. Маанызы Россия Федерацияныҥ тергеелик геральдикалык регистрында 12849 темдекле бичилген[3].

«Оҥдой аймак» деп муниципал тӧзӧлмӧниҥ кебедели «Методические рекомендации по разработке и использованию официальных символов муниципальных образований» деп методикалык јартамалдар аайынча эдилген (2-чи бӧлӱк, VIII бажалык, п.п. 45-46)[4], 2006 јылда кичӱ изӱ айдыҥ 28 кӱнинде Россия Федерацияныҥ Президентиниҥ Геральдикалык соведиле јӧптӧлгӧн[2].

Оҥдой аймак, Чике-Таман боочы

Оҥдой аймактыҥ кебедели 2019 јылдаҥ бери

Оҥдой аймактыҥ кебедели 2019 јылдаҥ бери

Геральдикалык јурамал

«Чап-чаҥкыр (орус. лазоревый) јалаҥда удура-тедире эки алтын мифический грифонго тӱҥей куш Кан-Кереде (гаруда, бажы кан-кередениҥ ошкош ло мойны улууныйындый-драконныҥ), канаттарын јууй тартынып алган, сол јанында куш чалкойто барган, олор экӱ тырмактарында мӧҥӱн безант тудунган[к. 1], Беза́нт (фр. Besant) — кебеделдиҥ тегин ле фигуразы, тегелик (шар) бӱдӱмдӱ, будукла алтындап салган, акча-манат, ар-јӧӧжӧ јер-айактыҥ (недра), элбеде алза — јылу, кирелте ле сӱӱнчи керелеп, кара очокту (ортозында оттыҥ ӱч кызыл тили) ла ӱсти јанында — чап-чаҥкыр ӱч айры башту, алты јаны ичиндӧӧн ээлген, учкур башту кыр, ортозында бажы экӱзинеҥ бийик»[2].

Символиказын јартаганы

Кебеделдиҥ композициязы Оҥдой аймактыҥ тӱӱкилик, ар-бӱткендик ле географиялык аҥылузын кӧргӱзет. Кебеделдиҥ композициязын 2001 јылда кичӱ изӱ айда чыккан аймак Советтиҥ јӧби јараткан[2]. Аймактыҥ тӱӱкилик јаҥжыгулары мифолологиялык грифонго тӱҥей (гаруда) Кан-Кереде деп куштыҥ бажын јураганында кӧрӱнет, амырды, тӧрӧл јериниҥ байлыгын ла от-очогын корулайт. Композицияныҥ тӧзинде Туйактуныҥ курганынаҥ алынган мифтеги стилизованный тындулардыҥ јуруктары салынган, Скиф-сибир эпоханыҥ VI—V ч.ч. б. э. озо. На протяжении многих столетий ы имели божественное, святое значение для проживающих на Алтайда јаткан калыктарга кӧп јӱсјылдыктар туркунына грифондор агару кудайлык ла байлу куш болгон. Грифондор Алтайда калыктардыҥ амыр јадынын одын корулайт.

Оҥдой аймактыҥ кебедели (2004 јылдыҥ варианттарыныҥ бирӱзи)

Ӱч эҥмектӱ Ӱч-Сӱмер тууныҥ бажы орус. Белуха бийик ич кӧрӱм, ӱргӱлјик ле ӱйедеҥ ҥйеге улаларын керелейт. Ӱч сӱӱри онойдо ок аймакта јаткандардыҥ ич кӧрӱм культуразыныҥ байлыгын темдектейт.

Очок — кичӱ тӧрӧлди, айыл-ӱурттыҥ ӱргӱлјик одын керелейт.

Кебеделде бар ӧҥдӧрдиҥ геральдикада учуры:

  • ак ӧҥ (мӧҥӱн) — эҥ артыктыҥ, бийик кӱрӱмдӱ болоры ла бӱдӱмјиниҥ темдеги;
  • сары ӧҥ (алтын) — байлык, чындык, тоомјы, кижилик кӱӱн;
  • чаҥкыр, чап-чаҥкыр ӧҥ (орус. лазурь) — бийик амадулар, ачык-јарык ла јакшы кӱӱн; онойдо ок суулардыҥ ла ару теҥериниҥ ӧҥи;
  • кызыл ӧҥ (орус. червлень) — иштиҥ, јалтанбастыҥ, јӱрӱмдик ийдениҥ, кеенниҥ ле байрамныҥ ӧҥи;
  • кара ӧҥ (орус. чернь) — геральдикада бу ӧҥ шыраҥкайдыҥ, ойгор кӧгӱстиҥ, бийиркек эместиҥ, чындыктыҥ ла ӱргӱлјиктиҥ темдеги[2].

Авторлордыҥ ӧмӧлиги

Идеязы, јурукчы — Б. Киндиков ло А. Епишкин (Оҥдой, 2001 јыл); Геральдикалык јазалта, компьютерный дизайн — Ю. Росич (Москва, 2019 јыл)

Оҥдой аймактыҥ кебедели ле маанызы 2019 јылга јетире

Оҥдой аймактыҥ кебедели ле маанызы 2001—2019 јылдарда

2001 јылда кичӱ изӱ айдыҥ 21 кӱнинде Аймак Советтиҥ јӧби аайынча эдилген, переутвержден Решением районного ов «Оҥдой аймак» деп муниципал тӧзӧлмӧниҥ депутаттарыныҥ Советди 2003 јылда јаҥар айдыҥ 26 кӱнинде чыккан № 10-5 темдектӱ јӧби аайынча ойто катап јӧптӧлгӧн.

Јартаганы

Аймактыҥ кебедели тегелик кептӱ, ӱсти јанында ӱч сӱӱрилӱ Ӱч-Сӱмер (Белуха). Кебеделдиҥ кырыла «алака» кулја салынган — Туулу Алтайдыҥ ару ийдези, ӱйелер солынганы, учы јок јӱрӱмди керелеген.

Кебеделдиҥ ортозында кӱйӱп јаткан отту очок. Очок — кичӱ тӧрӧл јер, ада-энениҥ айыл-јурты ӱргӱлјик шибее. Аймактыҥ тӱӱкилик јаҥжыгулары мифолологиялык грифонго тӱҥей (гаруда) Кан-Кереде деп куштыҥ бажын јураганында кӧрӱнет, амырды, тӧрӧл јериниҥ байлыгын ла от-очогын корулайт, аймакта јаткандардыҥ ич кӧрӱм культуразыныҥ байлыгын темдектейт.

Оҥдой аймактыҥ маанызы 2019 јылдаҥ ала

Оҥдой аймактыҥ маанызы 2019 јыл

Мааныныҥ јурамалы

Тӧрт толыкту бӧс, кӧк ӧҥдӱ, тууразы ла узуны 2:3, муниципал тӧзӧлмӧниҥ кебеделиниҥ композициязына тӱҥей кӧк, сары, ак, кызыл ла кара ӧҥдӧрлӱ[3]. Мааныныҥ ич јаны тыштына тӱп-тӱҥей (кӱскӱде чилеп).

Мааны кебеделдиҥ композициязы ла символиказына тӱҥейлеш[3].

Авторлордыҥ ӧмӧлиги

Идеязы, јурукчылар — Б. Киндиков ло А. Епишкин (Оҥдой, 2001 јыл);

Геральдикалык јазамалы, компьютерный дизайны — Ю. Росич (Москва, 2019 јыл)

Ајарулар

  1. ↑ Решение Совета депутатов муниципального образования «Онгудайский район» от 24.12.2019 № 13−3 «Об утверждении Положения о гербе и флаге муниципального образования „Онгудайский район“»
  2. ↑ 1 2 3 4 5 Герб Онгудайского района
  3. ↑ 1 2 3 флаг Онгудайского района
  4. ↑ Методические рекомендации по разработке и использованию официальных символов муниципальных образований (утверждены Геральдическим советом при Президенте Российской Федерации 28 июня 2006 года (с последующими дополнениями, по состоянию на 01.01.2022 г.)
Комментарийлер
  1. ↑ Беза́нт (фр. Besant) — простая гербовая фигура, представляющая собой кружок (шар), окрашенный золотом, символизирующий собой деньги, богатство (недр), в широком смысле — тепло, удачу и радость.

Тайантылар

Алган јери - "https://alt.ruwiki.ru/w/index.php?title=Оҥдой_аймактыҥ_маанызы_ла_кебедели&oldid=570949"