«Таҥ Чолмон» орден
| Таҥ Чолмон | |
|---|---|
 |
|
| Ороон |
 Россия |
| Тип | эҥ бийик кайрал |
| Статистика | |
| Кайрал тургузылган ӧйи | 2005 јыл 18.10.2005 |
| Кайралдардыҥ тоозы | бир јылда ӱч катап берилет |
| Ээчиде кайралдар | |
| Эҥ учурлу кайрал | нет[d] |
«Таҥ Чолмон» орден (орус. «Утренняя Звезда») — Алтай Республикада ӱстӱги тергеелик кайрал. 2005 јылда Законом Алтай Республиканыҥ 2005 јылда ӱлӱрген айдыҥ 18-чи кӱнинде чыккан № 73-РЗ темдектӱ Алтай Республиканыҥ кайралдары керегинде деп јасагы аайынча тургузылган («О государственных наградах Республики Алтай») [1].
Алтай Республиканыҥ ӱстӱги тергеелик кайралы тургузылат, граждандарды Алтай Республика ла оныҥ элине бийик једимдерди республиканыҥ производственный ла духовный потенциалына јетиргени учун, эрчимдӱ элјондык ла благотворительный иш ӧткӱрип, кижиниҥ тап-эиктери ле социал јилбӱлерин корулаарында эрчимдӱ турушканы учун[2].
«Таҥ Чолмон» орденле бир јылда ӱч гражданин кайралдалат, ол тоодо бирӱзи — Алтай Республиканыҥ Эл Курултайыныҥ сурагыла, экинчизи Алтай Республиканыҥ башкарузыныҥ ходатайствозыла.
Јартамалы
«Таҥ Чолмон»'орден' јылдыс бӱдӱмдӱ, ак металлдаҥ (мӧҥӱнге тӱҥейлеген темир). Ак јылтырууш эртен тураныҥ јылдызыныҥ сӱрин керелейт, аруны керелейт, ак санаа ла јалакайды керелейт.
Чолмонды айландыра чокторы сары ӧҥдӱ, (алтын ла ого тӱҥейлеген) эртен тураныҥ таҥдагын кеелеп јат, јӱрӱм ойгонгон, иштиҥ јаркыны, баатырлык ла јалакай керектерди темдектейт.
Орденниҥ ортозында — Ӱч-Сӱмер тууныҥ кеби, ол республиканыҥ оморкодузы, алтайлардыҥ байлу јаан кыры. Ак ла кӧк эмальдаҥ эдилген.
Бу јурукты айландыра тегерик чийӱ, тӧзинде чоктордыҥ тыш кајызы алтай кулјалу. "Республика Алтай" деп бичилген.
Удура чыккан чоктордыҥ ортозы 44 миллиметр.
«Таҥ Чолмон»орденге тану бичик кадары кату, караҥуй кызыл ӧҥдӱ, кеми 7,5 х 10,5 см.
Тану-бичигиниҥ тыштыныҥ ӱсти јанында Алтай Республиканыҥ кебедели, алдында бичилген: орус. "Удостоверение к ордену «Таҥ Чолмон»("Утренняя Звезда") высотой 0,5 см, выполненная тиснением.
Тану-бичигиниҥ ич јанында јарык-оошкы ӧҥдӱ калыҥ вкладыш чаазын салынган.
Вкладыштыҥ сол келтейинде:
- ӱч куру јолдык, алдында оок типограф шрифтле бичилген: "фамилия", "имя", "отчество";
- алдында - бичик: "Удостоверение N ___".
Вкладыш оҥ келтейинде:
- ӱсти јанында - бичик: «Таҥ Чолмон»("Утренняя Звезда") орденле кайралдаткан:
алдында - бичик: "Орден N ___", оныҥ алдында Алтай Республиканыҥ башкааачызы кол салган, Алтай Республиканыҥ башкарузыныҥ председатели, алдында сол јаны - печатьтыҥ јери;
- вкладышыҥ алды јанында дата ла јасактыҥ темдеги Алтай Республиканыҥ јааны, Алтай Республиканыҥ башкарузыныҥ председателиниҥ, ол аайынча кайал ӧткӱрилген.
Тану-бичикте бастыра бичилгени Алтай Республиканыҥ тергеелик тилдериле, орус ла алтай тилле бичилген, таныктар кара ӧҥдӱ.
Кайралдаары
«Таҥ Чолмон» орденди Алтай Республиканыҥ јааны, Алтай Республиканыҥ башкарузыныҥ председатели, эмезе Алтай Республиканыҥ Эл Курултайыныҥ башкараачызы берет, эмезе олордыҥ јакылтазыла ордынчылары.
«Таҥ Чолмон» орденле («Утренняя Звезда»), кайралдаткан кижиге тану-бичик берилет.
«Таҥ Чолмон» («Утренняя Звезда») орденди тӧжинде сол јанында, СССР ла РФ-ныҥ тергеелик кайралдарыныҥ алдына тагар.
Кайралдаткандардыҥ ортодо
- Табаев, Даниил Иванович [3]
- Волков, Владилен Владимирович
- Белеков, Иван Итулович
- Михаил Лапшин
- Паслей Самык[4]
- Болот Байрышев [5]
- Садалова, Тамара Михайловна
- Кара Майманов
- Джартанов, Данияр Викторович
- Аргамаков, Амыр Сергеевич
Ајарулар
- ↑ О государственных наградах Республики Алтай от 18 октября 2005 - docs.cntd.ru
- ↑ Геральдика. ру
- ↑ Указ от 06.06.2007 г № 107-У О награждении орденом Тан Чолмон (Утренняя Звезда) Табаева Д.И - altai-gov.ru
- ↑ Паслей Самык награжден орденом «Тан Чолмон»
- ↑ Болоту Байрышеву вручили орден «Тан Чолмон» - Звезда Алтая