Бу термин ӧскӧ учурларлу, кӧр: 1814 (учурлар)
1814 (ты́сяча восемьсо́т четы́рнадцатый) јыл — григориан кÿнтизÿле субботто башталат, високосный эмес јыл. Бу бистиҥ эраныҥ 1814 јылы, XIX чак, 2 муҥјылдык.
Бу јыл 212 јыл кайра божогон.
| 1814 јылдыҥ кӱнтизӱзи
|
Чаган ай
| Пн |
Вт |
Ср |
Чт |
Пт |
Сб |
Вс
|
|
|
|
|
|
|
1
|
2
|
| 3
|
4
|
5
|
6
|
7
|
8
|
9
|
| 10
|
11
|
12
|
13
|
14
|
15
|
16
|
| 17
|
18
|
19
|
20
|
21
|
22
|
23
|
| 24
|
25
|
26
|
27
|
28
|
29
|
30
|
| 31
|
|
|
|
|
|
|
|
Кочкор ай
| Пн |
Вт |
Ср |
Чт |
Пт |
Сб |
Вс
|
|
|
1
|
2
|
3
|
4
|
5
|
6
|
| 7
|
8
|
9
|
10
|
11
|
12
|
13
|
| 14
|
15
|
16
|
17
|
18
|
19
|
20
|
| 21
|
22
|
23
|
24
|
25
|
26
|
27
|
| 28
|
|
|
|
|
|
|
|
Тулаан ай
| Пн |
Вт |
Ср |
Чт |
Пт |
Сб |
Вс
|
|
|
1
|
2
|
3
|
4
|
5
|
6
|
| 7
|
8
|
9
|
10
|
11
|
12
|
13
|
| 14
|
15
|
16
|
17
|
18
|
19
|
20
|
| 21
|
22
|
23
|
24
|
25
|
26
|
27
|
| 28
|
29
|
30
|
31
|
|
|
|
|
Кандык ай
| Пн |
Вт |
Ср |
Чт |
Пт |
Сб |
Вс
|
|
|
|
|
|
1
|
2
|
3
|
| 4
|
5
|
6
|
7
|
8
|
9
|
10
|
| 11
|
12
|
13
|
14
|
15
|
16
|
17
|
| 18
|
19
|
20
|
21
|
22
|
23
|
24
|
| 25
|
26
|
27
|
28
|
29
|
30
|
|
|
Кӱӱк ай
| Пн |
Вт |
Ср |
Чт |
Пт |
Сб |
Вс
|
|
|
|
|
|
|
|
1
|
| 2
|
3
|
4
|
5
|
6
|
7
|
8
|
| 9
|
10
|
11
|
12
|
13
|
14
|
15
|
| 16
|
17
|
18
|
19
|
20
|
21
|
22
|
| 23
|
24
|
25
|
26
|
27
|
28
|
29
|
| 30
|
31
|
|
|
|
|
|
|
Кичӱ изӱ ай
| Пн |
Вт |
Ср |
Чт |
Пт |
Сб |
Вс
|
|
|
|
1
|
2
|
3
|
4
|
5
|
| 6
|
7
|
8
|
9
|
10
|
11
|
12
|
| 13
|
14
|
15
|
16
|
17
|
18
|
19
|
| 20
|
21
|
22
|
23
|
24
|
25
|
26
|
| 27
|
28
|
29
|
30
|
|
|
|
|
Јаан изӱ ай
| Пн |
Вт |
Ср |
Чт |
Пт |
Сб |
Вс
|
|
|
|
|
|
1
|
2
|
3
|
| 4
|
5
|
6
|
7
|
8
|
9
|
10
|
| 11
|
12
|
13
|
14
|
15
|
16
|
17
|
| 18
|
19
|
20
|
21
|
22
|
23
|
24
|
| 25
|
26
|
27
|
28
|
29
|
30
|
31
|
|
Куран ай
| Пн |
Вт |
Ср |
Чт |
Пт |
Сб |
Вс
|
| 1
|
2
|
3
|
4
|
5
|
6
|
7
|
| 8
|
9
|
10
|
11
|
12
|
13
|
14
|
| 15
|
16
|
17
|
18
|
19
|
20
|
21
|
| 22
|
23
|
24
|
25
|
26
|
27
|
28
|
| 29
|
30
|
31
|
|
|
|
|
|
Сыгын ай
| Пн |
Вт |
Ср |
Чт |
Пт |
Сб |
Вс
|
|
|
|
|
1
|
2
|
3
|
4
|
| 5
|
6
|
7
|
8
|
9
|
10
|
11
|
| 12
|
13
|
14
|
15
|
16
|
17
|
18
|
| 19
|
20
|
21
|
22
|
23
|
24
|
25
|
| 26
|
27
|
28
|
29
|
30
|
|
|
|
Ӱлӱрген ай
| Пн |
Вт |
Ср |
Чт |
Пт |
Сб |
Вс
|
|
|
|
|
|
|
1
|
2
|
| 3
|
4
|
5
|
6
|
7
|
8
|
9
|
| 10
|
11
|
12
|
13
|
14
|
15
|
16
|
| 17
|
18
|
19
|
20
|
21
|
22
|
23
|
| 24
|
25
|
26
|
27
|
28
|
29
|
30
|
| 31
|
|
|
|
|
|
|
|
Кӱчӱрген ай
| Пн |
Вт |
Ср |
Чт |
Пт |
Сб |
Вс
|
|
|
1
|
2
|
3
|
4
|
5
|
6
|
| 7
|
8
|
9
|
10
|
11
|
12
|
13
|
| 14
|
15
|
16
|
17
|
18
|
19
|
20
|
| 21
|
22
|
23
|
24
|
25
|
26
|
27
|
| 28
|
29
|
30
|
|
|
|
|
|
Јаҥар ай
| Пн |
Вт |
Ср |
Чт |
Пт |
Сб |
Вс
|
|
|
|
|
1
|
2
|
3
|
4
|
| 5
|
6
|
7
|
8
|
9
|
10
|
11
|
| 12
|
13
|
14
|
15
|
16
|
17
|
18
|
| 19
|
20
|
21
|
22
|
23
|
24
|
25
|
| 26
|
27
|
28
|
29
|
30
|
31
|
|
|
Керектер
• Кузнецкий мост ороом деп статус алган;
• чаган айдыҥ 14 кӱни — Великобритания, Ирландия ла Швеция Данияла, Франциияла Кильдеги амыр-энчӱниҥ јӧптӧжӱзин тургускан (1814). Дания Швецияга Померанияныҥ ордына Норвегияны ла Рюген деп ортолыкты берген, онойдо ок Великобританиянаҥ бойыныҥ алдындагы колонияларын, Гельголандтаҥ ӧскӧзин алган[1];
• кандык айдыҥ 6 кӱни — Наполеон I бойыныҥ ширеезин уулына берип јатканын угускан. Бу ла кӱнде Людовик XVIII Наполеон II јаҥнаҥ тууралаткан;
• кӱӱк айдыҥ 30 кӱни — Франция бир јанынаҥ Арасейле, экинчи јанынаҥ Великобританияла, Австрияла, Пруссияла, Швецияла, Испанияла, Португалияла амыр-эчӱ јадарыныҥ јӧптӧжӱзи тургускан (Парижский мир (1814);
• куран айдыҥ 24 кӱни — Англо-американ јууда британ десант Вашингтонты колго алган[2];
• ӱлӱрген айдыҥ 22 кӱни — Апацинганды конгресс оны республика деп адаган баштапкы конституцияны јӧптӧгӧн (Мексика). Бу конституция бастыра граждандарга теҥ-тай тап-эриктӱ болорын некеген[3];
• јаҥар айдыҥ 12 кӱни — Симона Боливардыҥ черӱзи Боготага кирген[4];
• јаҥар айдыҥ 24 кӱни — Гентский јӧптӧжӱ тургузылып, 1812—1814 јылдарда ӧткӧн англо-американ јууны токтоткон[5].
Чыккандар
Онойдо ок кӧр: Категория:1814 јылда чыккандар
• Кӱӱк айдыҥ 6 кӱни — Генрих Вильгельм Эрнст;
• Кичӱ изӱ айдыҥ 9 кӱни — Адольф фон Гензельт;
• Кӱӱк айдыҥ 10 кӱни — Станислас Верру;
• Куран айдыҥ 21 кӱни — Мари Габриэль Огюстен Савар;
• Кӱчӱрген айдыҥ 6 кӱни — Адольф Сакс
• Јаҥар айдыҥ 1 кӱни — Арнольд Йозеф Блез.
Божогондор
Онойдо ок кӧр: Категория:1814 јылда божогондор
• Кочкор айдыҥ 3 кӱни — Ян Антонин Кожелух;
• Кандык айдыҥ 12 кӱни — Чарльз Бёрни;
• Кӱӱк айдыҥ 6 кӱни — Георг Йозеф Фоглер;
• Сыгын айдыҥ 1 кӱни — Эрик Тулиндберг;
• Јаҥар айдыҥ 24 кӱни — Иоганн Якоб Кригк;
• дата јарт јок — Андрей Гаврилович Ожогин.
Билим
• Пьер-Симон Лаплас, француз математик, механик, физик ле астроном, предложил мысленный эксперимент, Демон Лапласа деп адалган;
• Англияда телекейде баштапкы паровозтордыҥ бирӱзи эдилген Джордж Стефенсонныҥ — «Блюхер (паровоз)» (немецтеп Blücher).
Спорт
Кÿÿлик
Кино
Театр
Литература
Киллингвортто «Блюхер» иштейт (
1820)
Авиация
Темирјол транспорт
Онойдо ок кöр
Јемей литература
• 19 ВЕК • Большая российская энциклопедия — электронная версия
Ајарулар
- ↑ БСЭ 3-е изд. т. 12 — С. 109.
- ↑ СИЭ т. 1 — С. 513.
- ↑ Альперович М. С., Слёзкин Л.Ю История Латинской Америки / М. 1981 — С. 65.
- ↑ Альперович М. С., Слёзкин Л. Ю. История Латинской Америки / М. 1981 — С. 57.
- ↑ БСЭ 3-е изд. т. 6 — С. 247.