Телецкийде туу-чанаа курорт

Телецкийде туу-чанаа курорт
Телецкийде туу-чанаа курорт
	; Телецкий кӧлгӧ кӧрзӧ
	51°44′16″ с. ш. 87°17′58″ в. д.HGЯO
Турган јери	Алтай Республика
Јуугында кала	Ыйык-Агаш јурт, Артыбаш јурт
Ӱстӱги точка	1386 м (Кокуя кыр)
Алтыгы точка	436 м
Курорттыҥ текши јери	320 га
Кырда јыҥылаар јолдор	8
Эҥ јаан трасса	6000 м
Кӧдӱрер система	кресельный, бугельный
Сайт	официальный сайт

Телецкийде туу-чанаа курорт (орус. Телецкий горнолыжный курорт) — туу-чанаа комплекс Турачак аймакта Алтай Республикада, Россия.

Алтын Кӧлдиҥ кӱнбадыш јарадында — ЮНЕСКО-ныҥ Телекейлик Кереестериниҥ объекти, Кокуя кырда, талайдыҥ кеминеҥ бийиги 1386 метр, Туулу Алтайда тӱрген ӧзӱм алынган турист объекттердиҥ бирӱзи^[1].

Јуук ла деген јон јаткан јерлер — Ыйык-Агаш ла Артыбаш јурттар. Курорт 2014 јылдаҥ ала иштейт. Трассалардыҥ текши узуны (башка-башка уровень ууры) 29 км.

Тӱӱкизи

1970-чи јылдарда мында баштапкы любительский трассалар ла билимдик станциялардыҥ ишчилерине ле Алтын Кӧлдиҥ уникал экосистемазын шиҥдеерге келип турган билимчилерге, тегин ле подъемниктер јазалган болгон.

2007—2010 — мунда бир тизим шиҥжӱлер ӧткӱрилген, регионныҥ потенциалы шиҥделерде, эксперттер Кокуя кырдыҥ эдектери туу-чанаа комплекс тударга јарап турган деп шӱӱлтеге клген, корулу ердиҥ бортык экосистемазын быспай^[2].

2011 — курорттыҥ баштапкы мастер-планы тургузылган.

2012 — эмдиги ӧйдиҥ туу-чанаа курортын тудар деп јӧп чыгарылган, ол международный стандарттарга јараар учурлу болгон, онойдо ок кышкы амыралтаныҥ инфраструктуразын тудары.

2014—2015 — баштапкы туу-чанаа трассалар ачылып, канат јол иштеп баштаган.

2016—2017 — гостиничный инфраструктураны экпиндӱ тудуп баштаган. Баштапкы тӧрт чолмонду отель ле гостевой туралар ла коттеджтер тудулган. Туристтердиҥ тоозы кезем ӧскӧн. «Телецкий этно-центр» деп комплекстиҥ фундаменти бу ӧйдӧ салынган, ол бӱгӱн айылчыларды Алтайда тургун калыктардыҥ культуразы ла јаҥжыгуларыла таныштырат.

2018 — кар эдетен искусственный система (оснежение) тургузылган. Туу-чанаа сезонды уулалтып, оныҥ кӧнӱ ижин јарандырары болгон. Курорт международный туристический выставкада Москвада «Открытие года» деп сый алган.

2020—2021 — пандемияла тудуш токтодуларга курорт туктурулбай, туристтерле јакшы иштеп баштаган. Бу ӧйдӧ эколо-безопасность аайынча база ӱстине проекттер тургузылган, кезик инфраструктураларды кӱн-батареяларла иштедип, суу арчыыр системалар кийдирилген.

Бӱгӱн Телецкий туу-чанаа курорт јылдыҥ ла 50 000 айылчыларды уткып, Россияда топ-15 эҥ ле тӱрген ӧзӱм алынган туу-чанаа курорттордыҥ бирӱзи болуп јат.

Јурамал

Курорт сӱрекей ару экологиялу ла ар-бӱткени јараш јерде туруп јат.

Алтын Кӧлдиҥ суузы јарамыкту климат айалга — јымжак карлу кыш, тыҥ салкындар јок, айас кӱндери кӧп. Кышкыда орто температура: −11°^[3].

Карла бӱркелгени: 180 кӱн кире бир јыл ичинде^[3]. Јыҥылаар сезон кӱчӱрген айдыҥ учынаҥ ала кандык айдыҥ ортозына јетире ӧдӧт, кезик јыларда — кӱӱк айдыҥ бажына јетире^[4].

Курорт 436 м кӧлдиҥ ӱстине ле (Телецкий кӧлдиҥ ӱсти) талайдыҥ кемјӱзиниҥ 1895 м бийик. Курорттыҥ текши јериниҥ кеми 320 га^[5].

Иштеп турган сегис трассаныҥ (башка-башка уровень сложности (2024 јылыҥ кыжында) 30 км кире бар^[3]^[6]:

Трассалардыҥ бийиктеп јабызаганы 150-неҥ 850 метрге једет. Келтеҥи 5-теҥ 30º јетире. Трассаныҥ эҥ узуны 6 км. Трассаларды бастыра јарыдып салган.

Ајыктанар площадкалар 1050 м бийикте (ӧрӧ кӧдӱрилери 15 минут) ле Кокуя кырдыҥ бажына јетире бийиги 1386 м.

Трассанаҥ Алтын Кӧлгӧ кӧрзӧ
Кокуя кырда ајыктанар площадка, Алтай
Ајыктанар площадка ла кафе

Трассалардыҥ јурук-схемазы

«Комфорт» (чаҥкыр — орто кеми) бугельный подъемниктӱ. Јыҥылаштығ техниказына ӱренер эптӱ јер. Трассаныҥ узуны — 1000 метр. Трассаныҥ келтеҥи — 10-20° ала. Бийиктеп јабызаганы — 235 метр. Јатыра ла кайыр јерлер бар. Јакшы кӧрӱнер јол, келтеҥи база јакшы. Ратракла јакшы тӱзеилген^[7].
«Траверс» (ӱредӱ) Бугельный подъемниктиҥ јанында. Траволатор иштейт. Трассаныҥ узуны — 800 метр. Бийиктеп јабызаганы — 80 метр^[7].
«Грива» (кызыл — кату) кресельный подъемниктиҥ орто станциязы: узуны 1600 метр, Бийиктеп јабызаганы — 440 м. Скоростной трасса. Трассаныҥ орто участогы кӱч, чебер болор крек, «Комфорт» деп трассанаҥ туйук (слепой выкат) эбирилчик бар бугельный подъемниктеҥ агаш аразынаҥ сол јаныла^[7].

Телецкий туу-чанаа курорттыҥ схемазы

«Дуга» (кызыл — кату) орто станция кресельный подъемниктиҥ: узуны 1700 метр, бийиктеп јабызаганы — 440 м. Эҥ ле тӱрген трасса. Старты эптӱ эмес, кызык ла тӱжер јолы кајыр^[7].
«Эксперт» фрирайдная контр келтеҥдӱ^{[к. 1]}., ратракла јазалбайт. Узуны 1050 метр, бийиктеп јабызаганы — 320 м^[7].
«1-чи тепкиш» (чаҥкыр — орто кемдӱ) ӱстӱги бажынаҥ кресельный подъемниктиҥ орто станциязына јетире: ыраагы 1900 м, бийиктеп јабызаганы — 320 м^[7].
«Фан» (чаҥкыр — орто кеми) ӱстинеҥ подъемниктиҥ алтыгы станциязына јетире: ыраагы 4000 м, бийиктеп јабызаганы — 755 м. Кресельный подъемниктер иштейт. Јаҥы ӱренип тургандарга кӱч болот, тегин ле кӱч участоктор кенейте солынып турган учун^[7].
«Променад» (чаҥкыр — орто кеми) ӱстинеҥ алтыгы подъемниктиҥ станциязына јетире: ыраагы 5000 м, бийиктеп јабызаганы — 755 м. Кресельный подъемник иштейт. Ӱстинде јаҥы ӱренип тургандарга арай кӱч: чичке ле кайыр јол. Трассаныҥ ортозында узун, јалбак, кайыр эмес јол бар, ондо техника аайынча ӱренерге јакшы^[7].

Подъемниктер

Курортто подъемниктердиҥ системазы иштейт, текши ӧткӱрер аргазы 5000 кижи бир саатка^[8]:

Кресельный подъемник «Грива» (узуны 1300 м) кырдыҥ ортозына јетирет, 1050 м трассаларга јетире «Грива», «Дуга».
Кресельный подъемник «Вершина» орто подъемниктиҥ станциязынаҥ Кукуя кырдыҥ бажына 1386 м — ыраагы 950 метр, трассалар — «1-чи ступень», «Променад», «Фан» јетире.
Бугельный подъемник «Комфорт» (узуны 1000 м) 770 м јерге «Комфорт» деп трассага јетире.
Бэйби-лифт.

Кресельный подъёмниктер јайгыда база иштейт.

Кресельный подъёмник^[9]
Бюгельный подъёмник

Инфраструктуразы

Курорттыҥ јеринде бар:

Комплекс шале «Поляна» ла SPA-отель премиум класс «Глыба» (450 јерлӱ)
Ресторан комплекс 3 ресторан ла 5 кафелӱ;
Туу-чанаа снаряжениениҥ прокат пункты;
Туу-чанаа школ инструкторлорлу;
СПА-комплекс;
Балдар ойноор јер;
Конференц-зал;
Вертолетный тепсеҥ.

SPA-отель «Глыба»
Шале «Поляна»

Једетен јол

Алтын Кӧл јаар ууланар керек, тӧс ориентир.

Јаш-Тура / Барнаул / Новосибирск — Горно-Алтайск — Чоо — Артыбаш (Јаш-Тура — Турачак — Артыбаш де јол база бар).

Кемеров областаҥ: Таштагол — Турачак — Артыбаш.

Туу-Чанаа комплекс Алтын Кӧлдӧ Ыйык-Агаш ла Артыбаш јурттардаҥ ыраак јок јерде, олордыҥ ортозында Бийдиҥ суузын кечире кӱр бар.

Ыйык-Агаш јурттаҥ ала тӱштӱк-кӱнчыгыш јаар 5 километр, оноҥ сол јанына эбиреле, база 1,3 километр барар керек.

Экологиялык айалга

Курортты тудала иштедеринде экологиялык јеткерленбезине јаан ајару эдилген. Коштой ло ыраак јокто Алтай деп биосфералык корулу јер (заповедник) ле Алтын Кӧл бар учун, ЮНЕСКО-ныҥ Телекейлик Энчизиниҥ объекттери «Алтайдыҥ алтын кырлары» («Золотые горы Алтая»)^[10] на курорте внедрены следующие экологические технологии^[11]:

Кирлӱ сууларды јууп арчыыр (орус. замкнутый цикл водоснабжения и очистки стоков);
(орус. Система снегогенерации с минимальным потреблением воды);
Кӱнниҥ чогыла иштеер панельдер (орус. Использование возобновляемых источников энергии солнечные панели;
Сӱреени ылгап јууры ла јоголторы (орус. Система раздельного сбора и утилизации отходов

Курорт региондо јаан учурлу экономикалык объект болуп јат, тургун улустыҥ 300 кижиге иш берет, 150 сезонный иштеер јерлер болот^[12].

Бир јылга туристтердиҥ тоозы 50 000 кижи, олордыҥ 85 % кышкы сезондо келет^[13].

Онойдо ок кӧр

Алтын Кӧл

Ајарулар

Комментарийлер

↑ Спортто — мындый келтеҥ уклон кайыр эбирилчиктерде лыжняда спортсмен јыгылбаскаалбаданар (уравновешивание возникающей центробежной силы)

Источниктер

↑ Иванов А. В. «Туристические ресурсы Горного Алтая». — Барнаул: Изд-во АлтГУ, 2022. — С. 156—159.
↑ Постановление правительства Российской Федерации от 26 февраля 1996 года N 177 О федеральной целевой программе «Развитие туризма в Российской Федерации» (с изменениями на 17 ноября 2000 года)
↑ ¹ ² ³ Горнолыжный комплекс на Телецком озере (гора Кокуя) — Алтай Туристский. Туристический портал
↑ Кузнецов В. П., Морозова Е. А. «Климатические условия горнолыжных курортов Алтая». // Метеорология и гидрология Сибири. — 2023. — № 2. — С. 76-82.
↑ Козлова Н. Н. «Горнолыжные курорты Алтая: современное состояние и перспективы развития». — Новосибирск: Изд-во НГТУ, 2023. — С. 203—208.
↑ Смирнов А. К. «Горнолыжные трассы Республики Алтай: классификация и безопасность». // Сибирский туристический журнал. — 2022. — № 4. — С. 112—118.
↑ ¹ ² ³ ⁴ ⁵ ⁶ ⁷ ⁸ Горнолыжный курорт Телецкий: Горнолыжные комплексы на Алтае : Горный Алтай : Зимний отдых
↑ Антонов И. Л. «Инфраструктура зимних курортов России: аналитический обзор». — М.: Изд-во «Туристические технологии», 2022. — С. 245—250.
↑ На горнолыжном курорте у Телецкого озера запустили кресельный подъемник
↑ Терентьев Д. М., Соколова А. В. «Экологические аспекты развития туризма в прибрежной зоне Телецкого озера». // Экология и природопользование. — 2022. — № 5. — С. 223—230.
↑ Власова К. Н. «Экологические технологии в туристической инфраструктуре Горного Алтая». // Устойчивое развитие горных территорий. — 2023. — № 1. — С. 108—114.
↑ Павлов С. С. «Влияние туристических объектов на экономику Республики Алтай». // Экономика Сибири. — 2023. — № 2. — С. 76-83.
↑ Никитина Е. В. «Статистический анализ туристических потоков в Республике Алтай за 2020—2023 гг.» // Вестник статистики. — 2024. — № 1. — С. 134—140.

Литература

Белоусов Л. М. «История развития горнолыжного туризма на Алтае». — Бийск: Издательский дом «Бия», 2020. — 312 с.
Самойлова В. А. «Телецкое озеро: природные условия и туристическое освоение». — Томск: Изд-во ТГУ, 2021. — 256 с.
Колмогоров И. П. «Горнолыжные курорты Сибири: сравнительный анализ». — Новосибирск: Изд-во СО РАН, 2022. — 378 с.

Тайантылар

[8] Спортто — мындый келтеҥ уклон кайыр эбирилчиктерде лыжняда спортсмен јыгылбаскаалбаданар (уравновешивание возникающей центробежной силы)

[altaitur-1] Иванов А. В. «Туристические ресурсы Горного Алтая». — Барнаул: Изд-во АлтГУ, 2022. — С. 156—159.

[2] Постановление правительства Российской Федерации от 26 февраля 1996 года N 177 О федеральной целевой программе «Развитие туризма в Российской Федерации» (с изменениями на 17 ноября 2000 года)

[Гаврилов-3] ¹ ² ³ Горнолыжный комплекс на Телецком озере (гора Кокуя) — Алтай Туристский. Туристический портал

[climate-altai-4] Кузнецов В. П., Морозова Е. А. «Климатические условия горнолыжных курортов Алтая». // Метеорология и гидрология Сибири. — 2023. — № 2. — С. 76-82.

[resorts-altai-5] Козлова Н. Н. «Горнолыжные курорты Алтая: современное состояние и перспективы развития». — Новосибирск: Изд-во НГТУ, 2023. — С. 203—208.

[altai-routes-6] Смирнов А. К. «Горнолыжные трассы Республики Алтай: классификация и безопасность». // Сибирский туристический журнал. — 2022. — № 4. — С. 112—118.

[Туристка.Ру-7] ¹ ² ³ ⁴ ⁵ ⁶ ⁷ ⁸ Горнолыжный курорт Телецкий: Горнолыжные комплексы на Алтае : Горный Алтай : Зимний отдых

[infrastructure-9] Антонов И. Л. «Инфраструктура зимних курортов России: аналитический обзор». — М.: Изд-во «Туристические технологии», 2022. — С. 245—250.

[10] На горнолыжном курорте у Телецкого озера запустили кресельный подъемник

[ecology-11] Терентьев Д. М., Соколова А. В. «Экологические аспекты развития туризма в прибрежной зоне Телецкого озера». // Экология и природопользование. — 2022. — № 5. — С. 223—230.

[eco-tech-12] Власова К. Н. «Экологические технологии в туристической инфраструктуре Горного Алтая». // Устойчивое развитие горных территорий. — 2023. — № 1. — С. 108—114.

[economy-13] Павлов С. С. «Влияние туристических объектов на экономику Республики Алтай». // Экономика Сибири. — 2023. — № 2. — С. 76-83.

[statistics-14] Никитина Е. В. «Статистический анализ туристических потоков в Республике Алтай за 2020—2023 гг.» // Вестник статистики. — 2024. — № 1. — С. 134—140.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[к. 1]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]