Россияда чибилӱ базарлар

Д. Якобсен Чибилер садузы. 1853 јыл

Россияда чибилӱ базарлар (орус. Ёлочные базары в России) — чибилер ле јаҥыјылдык товарлар садар, удурум площадка, ӧнӧтийин тирӱ чибиле садарга јазалган јер — чибилер ле карагайлар ла о.ӧ. Чибилӱ базар Россияда — бу јаҥжыккан мероприятие, Jаҥы jылга јууктай ӧткӱрилет, чибилер ле чиби јарандырар ойынчыктар, сыйлар, сувенирлер, јаҥыјылдык тематикалу ӧскӧ дӧ товарлар^[1]

Россияда чибилӱ базарлардыҥ тӱӱкизи

Јаҥы јылды байрамдаар јаҥжыгулар

Jаҥы jылды темдектеери Петр I каанныҥ јаҥы јылтоолош аайынча јакааныла 1700 јылдыҥ чаган айыныҥ 1-чи кӱнине келижет. Бастыра неделеге ойноп, јыргап, айылдажып, чиби ле карагай јарандырары Россияда тӱрген ле кирбеген. Николай I каанныҥ эмеени Александра Федоровна тушта бу элбеде байрамдалган. Улу княгиня Александра Федоровна (чыгарда ады принцесса Фридерика Луиза Шарлотта Вильгельмина Прусская нем. Friederike Luise Charlotte Wilhelmine von Preußen) баштапкы байрам чибини бай улустыҥ балдарына эткен. Рождестводо 1830—1840-чи јылдарда чиби јарандырып баштагандар. 1852 јылда петербургский вокзалдардыҥ бирӱзинде баштапкы «публичный» чиби тургузылган, јӱзӱн ӧҥдӱ бӧстиҥ ӧӧҥдӧриле јарандырган болгон^[2].

Кустодиев «Чибиле садышканы», 1918

Россияда чибилӱ базарлар

Россияда чибилӱ базарлар XIX чактыҥ ортозында табылган — озо Санкт-Петербургта, Аничков ӧргӧӧниҥ тыштында Екатерина садында чибилер садылатан.

Озо ло чибилерди ӧскӧ ороонныҥ улузы садып баштаган — немец ле швейцарлар. Шиҥжӱчилер айдыжыла Москвада чиби базар XIX чактыҥ учында, Театральный тепсеҥде, Большой театр јанында ачылган^[3] Охотный рядта чиби јарымка јарлу болгон.

Россияда чибилӱ советский базарлар

1920-чи јылдарда чиби байрамныҥ темдеги болуп удурумга токтодылып тудулу болгон, совет јаҥ агашты чеберлеер, кеспес деген. Чибилерди 1930-чы јылдара ойто садып баштаган^[4]. Государство баазын тургускан. Онойдо, Москвада јаҥар айда 1945 јылда метр сынду чиби беш салкой, эки метр чиби 11 салкой, 9 ла 10 метр чиби 650 салкой^[5].

Чиби базар Европада

Генрих Манизер «Чибилер садузы», 1870-чи јылдар

Европей ороондордо Чиби садар базарлар, Рождественский базар — Германия, Польша, Австрия, Чехия, Словакя, Венгрияда Рождествого бюллетенетен јаҥжыккан элементи болуп јат. Рождественский базар — саду рядтар, јаҥжыккан рождественский тамзыктар, тату курсак, изӱ суузындар — глинтвейн ле пунш, онойдо ок изӱ курсак.

Эмдиги Россияда чибилӱ базарлар

Россияда XXI чакта чиби садар базарлар элбеде иштеп баштаган. Тирӱ агаштар (чиби, јойгон, карагай) јакшы садылган. Калганчы ӧйдӧ, чала астай берген де болзо, база кӧп лӧ садылат^[6].

Москвада 2023 чиби базарлар јаҥар айдыҥ 20 кӱнинеҥ ала јаҥар айдыҥ 31 кӱнине јетире ачылып иштеген. 245 точкада садылган. Москвичтерге Перм кырайдыҥ, Киров областьтыҥ, Башкириияныҥ чибилери, онойдо ок Дания ла Бельгияныҥ јойгондоры, карагайы ла будактары (лапник). Орто баазы 1,4 ала 1,6 муҥ салкойго јетире, импортный пихта — 6 муҥ салк метр учун^[7].

Санкт-Петербургта 2023 јылда чиби базарлар јаҥар айдыҥ 20 кӱнинде ачылган. 64 саду точка ачылган^[8].

Казан калада 2023 јылда јаҥар айдыҥ 1 кӱнинде ачылып иштеп баштаган^[9], торговля велась на 24 площадках^[10]Цена ёлки для казанцев составляла от 1 до 10 тысяч рублей за ель, сосны — от 500 рублей за метр, пихта — от 2500 рублей за дерево^[11].

Новосибирскте 2023 јылда јаҥар айда чиби базарлар ачылып иштеген. 32 окылу торговый точка чибилер саткан^[12].

Екатеринбургта 2023 јылда јаҥар айдыҥ 15 кӱнинеҥ ала иштеген^[13].

Алтыгы Новгородто чиби базар 2023 јылда јаҥар айдыҥ 10 кӱнинеҥ ала јаҥар айдыҥ 31 кӱнине јетире ачылып иштеген. 9 площадкаларда: Автозаводский, Приокский ле Нижегородский аймактарында садылган^[14].

Красноярскта бежен кире чиби садар базар 2023 јылда јаҥар айдыҥ ортозынаҥ ала иштеген. Бир чибиниҥ баазы 1,5 муҥ салкой^[15].

Челябинсктиҥ эл-јонына 2023 јылда чибиниҥ 100 базары иштеген^[16], которые работали с 16 по 31 декабря^[17].

Самарада чиби садар базар 2023 јылда јаҥар айдыҥ 15 кӱнинеҥ ала јаҥар айдыҥ 31 кӱнине јетире ачылып иштеген, 155 јерде чибилер садылган^[18].

Уфада 17 чиби садар базар 2023 јылда јаҥар айдыҥ 15 кӱнинеҥ ала јаҥар айдыҥ 31 кӱнине јетире ачылып иштеген^[19].

Дондо Ростовто чиби базар 2023 јылда јаҥар айдыҥ 12 кӱнинеҥ ала јаҥар айдыҥ 31 кӱнине јетире ачылып иштеген. Каланыҥ администрациязы базар иштеер 30 јер берген^[20].

Краснодарда чиби базар 2023 јылда јаҥар айдыҥ 15 кӱнинеҥ ала јаҥар айдыҥ 31 кӱнине јетире ачылып иштеген^[21], алада 42 чиби базар иштеген^[22].

Омскта чиби базар 2023 јылда јаҥар айдыҥ 19 кӱнинде ачылып иштеп баштаган 2023 јылда јаҥар айдыҥ 15 кӱнинде ачылган, каланыҥ администрациялык округтарында 88 саду точка ачылган^[23].

Воронежте 79 чиби базар 2023 јылда јаҥар айдыҥ 19 кӱнинде ачылган^[24].

Пермьде баштапкы чиби базарлар 2023 јылда јаҥар айдыҥ 15 кӱнинде ачылган, калада 35 јерде садылган^[25].

Волгоградта 2023 јылда чиби базарлар улуска эптӱ болзын деп, каланыҥ кажы ла аймагында 70 окылу јерде ачылган^[26].

Ајарулар

Литература

Абазиева Камилла Григорьевна, Гончарова Светлана Николаевна, Гуденица Ольга Васильевна. Приоритетные направления развития потребительского рынка и сферы услуг города Ростова-на-Дону // Вестник Московского университета имени С. Ю. Витте. Серия 1: Экономика и управление. — 2018. — № 4 (27).

Тайантылар

Елочные базары в Москве-2024: где откроются, цены и советы по выбору дерева

[1] Ёлочный базар — Фермерское хозяйство своими руками

[2] Когда мы стали праздновать Новый год: история и традиции - Рамблер/развлечения и отдых

[3] Как праздновали Новый год ойи Рождество в XIX веке

[4] Душечкина Е. В. Русская елка. История, мифология, литература. 2-е изд. , перераб. И доп. СПб. : Издательство Европейского университета в Санкт-Петербурге, 2012. 360 с.

[5] Символ праздника: Главархив — о новогодних и рождественских елках / Новости города / Сайт Москвы

[6] Спрос на живые ели упал, а цены на импортные добрались до 200 тысяч — МК

[7] В Москве открываются елочные базары — РИА Новости, 20.12.2023

[8] Сайт СПб ГКУ «Имущество Санкт-Петербурга»

[9] В Казани с 1 декабря официально открываются ёлочные базары — МК Казань

[10] ttps://www.kazan.kp.ru/online/news/5594789/

[11] В Казани заработали елочные базары: сколько стоит хвойный символ Нового года и где его купить

[12] В Новосибирске с 1 декабря заработают 32 елочных базара — МК Новосибирск

[13] Елочные базары в Екатеринбурге откроются 15 декабря / 04 декабря 2023 | Екатеринбург, Новости дня 04.12.23 | © РИА Новый День

[14] Девять елочных базаров откроют в трех районах Нижнего Новгорода 10 декабря — МК Нижний Новгород

[15] Открылись елочные базары: какие елки и за сколько можно купить в городах России — Российская газета

[16] Для челябинцев организуют сто ёлочных базаров — МК Челябинск

[17] В Челябинске начинают работать елочные базары

[18] В Самаре заработали елочные базары | ОБЩЕСТВО: События | ОБЩЕСТВО | АиФ Самара

[19] В Уфе заработали ёлочные базары. Их число увеличилось — Новости Уфы и Башкирии — Медиакорсеть

[20] В Ростове-на-Дону начали работать елочные базары - KP.RU

[21] В ТЦ и гипермаркетах Краснодара с 15 декабря откроются елочные базары. 29 ноября 2023 г. Кубанские новости

[22] В Краснодаре будут работать 42 елочных базара и 16 палаток по продаже украшений — Коммерсантъ Краснодар

[23] В Омской области в середине декабря откроются 88 елочных базаров — МК Омск

[24] В Воронеже начали работу елочные базары

[25] Стало известно, когда и где откроют ёлочные базары в Перми и крае | ОБЩЕСТВО | АиФ Пермь

[26] В Волгограде готовятся к открытию более 70 елочных базаров — Волга-медиа

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]

[17]

[18]

[19]

[20]

[21]

[22]

[23]

[24]

[25]

[26]