Алтай Республиканыҥ байрамдары

Алтай Республиканыҥ байрамдары (орус. Праздники Республики Алтай) — Алтай Республикада окылу jöптöлгöн байрамда иштебес кÿндер, национал байрамдар ла учурлу кÿндер. Бастыра окылу байдрамдар Алтай Республиканыҥ jасактарыла jöптöлöт.

«Алтай Республикада байрамдар ла учурлу кÿндер, юбилейлик даталар керегинде» деп Алтай Республиканыҥ jасагы N 11-12был 2003 jылда кандык айдыҥ 24-чи кÿнинде Алтай Республиканыҥ Эл Курултайыныҥ jакааны аайынча jöптöлгöн^[1]

Байрамда иштебес кÿндер

Öй	Ады орустап	Ады алтайлап	Аjару
Јаан изӱ айдыҥ 3-чи кӱни	День образования Республики Алтай	Алтай Республика тöзöлгöн кÿн	1991 jылда бу кÿнде РСФСР-да jасак чыккан: Горно-Алтайский автоном область Россия Федерацияда республика болор керегинде.

Учурлу кÿндер

Öйи	Ады орустап	Ады Алтайлап	Аjарулар
Кичӱ изӱ айдыҥ 1-чи кӱни	День образования Горно-Алтайской автономной области	Горно-Алтайский автоном область тöзöлгöн кÿн	1922 jылда кичӱ изӱ айдыҥ 1-чи кӱнинде Ойрот АО тöзöлгöн, 1948 jылда чаган айдыҥ 7-чи кÿнинде Горно-Алтайский автоном область эдип ады солынган^[2]
Кичӱ изӱ айдыҥ 7-чи кӱни	День принятия Конституции Республики Алтай	Алтай Республиканыҥ Конституциян jöптöгöн кÿн	Конституция jöптöлгöн кÿн, Россия Федерацияда Алтай Республиканыҥ тöс jасагы, 1997 jыл^[3]
Ӱлӱрген айдыҥ 11-чи кӱни	День памяти	Эземниҥ кӱни	Политикалык репрессиялардаҥ корогондордыҥ эземи^[4]^[5]
Ӱлӱрген айдыҥ 25-чи кӱни	День принятия Декларации о Государственном суверенитете Горно-Алтайский автономный Советский Социалистической Республики	Горно-Алтайский автономный Советский Социалистический Республиканыҥ тергеелик суверенитеди керегинде Декларацияны jöптöгöн кÿн	1990 jылда ÿлÿрген айдыҥ 25-чи кÿнинде алынган декларацияга тайанып, Ӱстÿги Совет 1991 jылда jаан изÿ айдыҥ 3 кÿнинде jасак чыгарган: «Горно-Алтайский автоном областьты РСФСР-да Горно-Алтайский Советский Социалистический Республика» эдип кубултар. 1992 jыл кочкор айдыҥ 8 кÿни. Республиканыҥ Ӱстÿги Соведи ГАССР-ды Республика Горный Алтай эдип солыган. 1992 jыл кÿÿк айдыҥ 7 кÿни. Ӱстÿги Советтиҥ экинчи сессиязы (баштапкы созыв) jаны солынта керегинде jöп чыгарган: Алтай Республика^[6]
Тулаан айдыҥ 3-чи кӱни	День алтайской письменности	Алтай бичик-биликтиҥ кӱни	1993 jылда бу кÿнде регионал jасак чыккан «Алтай Республикада jаткан калыктардын тилдери керегинде», баштапкы катап алтай тилдиҥ диалекттерин jасакберимге, билимге тайанган политика ажыра шиҥдеери, алтай литературалык тилдин öзÿмин уулалтары^[7]
Ӱлӱрген айдыҥ 20-чи кӱни	День алтайского языка	Алтай тилдиҥ кӱни	Јылдыҥ ла ӱлӱрген айдыҥ Ӱлӱрген айдыҥ 20-чи кӱнинде, алтай литератураныҥ классиги, Лазарь Кокышевти чыккан кӱнинде темдектелет. 2014 јылда Алтай Республиканыҥ Башкарузы тургускан

Албатылык байрамдар

Öйи	Ады орустап	Ады алтайлап	Аjарулар
АР башкарузы талдайт	Текшикалык байрамы	Эл-Ойын	Калыктыҥ ойындары
АР башкарузы талдайт	Чага-Байрам (Чагаа-Байрам)	Jаҥы jыл (ай-кÿн кÿнтизÿзи аайынча)	Öткÿрер кÿни байрамда иштебес кÿн болот
АР jербойындагы башкарынар органдары талдайт	Праздник кедра	Jÿрÿк-Байрам	Байлу агаш öштиҥ байрамы, билениҥ де, кÿнтизÿ де аайынча мöшти байлаар кöп тоолу байрамдардыҥ бирÿзи. Ас тоолу калыктврдыҥ культуразын корулаар ла öскÿрер амадулу öткÿрилет.
АР jербойындагы башкарынар органдары талдайт	Jаҥы jыл (мусульман кÿнтизÿ аайынча)	Наурыз
АР башкарузы талдайт	Родники Алтая	Алтайдыҥ аржандары	Орус калыктыҥ jайаандыгынын фестивали
АР jербойындагы башкарынар органдары талдайт	Купальская ночь	Иван Купаланыҥ тÿни	Орус калыктыҥ jайаандыгынын фестивали
АР jербойындагы башкарынар органдары талдайт	Дьылгайак	Јылгайак	Алтай калыктыҥ jаҥжыккан jебрен байрамы, jас келгенин темдектейт (ай-кÿн кÿнтизÿзи аайынча)
АР jербойындагы башкарынар органдары талдайт	Собрание сказителей	Кайчылардыҥ курултайы	Кайлаар кеендик — калыктыҥ оос jайаандыгыныҥ jебрен жанры

Онойдо ок кöр

Ајарулар

Тайантылар

Историко-архивный путеводитель «Горный Алтай»

[1] Закон Республики Алтай от 24 апреля 2003 года N 11-11 «О праздничных и памятных днях, юбилейных датах в Республике Алтай»

[2] Официальный сайт полномочного представителя Президента России в Сибирском федеральном округе

[3] Конституция Республики Алтай (Основной Закон) от 7 июня 1997 года

[4] В Республике Алтай отметили День памяти жертв политических репрессий

[5] В РА отмечают День памяти жертв политических репрессий

[6] на третьей внеочередной сессии Горно-Алтайского областного Совета народных депутатов принята Декларация о государственном суверенитете Горно-Алтайской Автономной Советской Социалистической Республики

[7] День алтайской письменности / Горноалтайская епархия Русской болгонЦеркви Московский Патриархат

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]