Кумшулуныҥ учар суузы
| Кумшулуныҥ учар суузы | |
|---|---|
 | |
| Темдектери | |
| Бийиги | 40 м |
| Сууныҥ чыгымы | 10 м³/с |
| Аккан јери | |
| 51°40′11″ с. ш. 85°45′22″ в. д.HGЯO | |
| Суу | Кумшулу |
| Ороон |
|
| РФ субъекти | Алтай Республика |
| Корулу зона | |
| Кумшулуныҥ учар суузы[1] | |
| Категория МСОП | III (Ар-бӱткенниҥ кереези) |
| Профиль | комплексный, ландшафтту, ботаникалык, гидрологиялык |
| Јердиҥ кеми | 5,8 га |
| Тӧзӧгӧн ӧйи | 16 Кочкор айдыҥ 1996 года |
 Медиафайлы на РУВИКИ.Медиа | |
Кумшулуныҥ учар суузы (орус. Камышлинский водопад) — Шабалин аймакта Алтай Республикада Кумшулу (Кадынныҥ кош суузы) деп сууда учар. Кадынга сол јанына кирет, оозынаҥ ыраак јок јерде.
Јурамал
Кумшулу суу кызык јерде бийик каскактаҥ учуп тӱжет. Учардыҥ бийиги 390 метрде 350 метрге јетире. Кумшулуда учар бӱдӱмиле карельскийге тӱҥей (падун). Кумшулу суу аккан јерде учардаҥ ӧрӧ сууныҥ коолы трещиноватый кремнисто-карбонатными породалу, Камлакский разломдо. Учар суу тӱжӱре учкан кайа-таш, окремненный порфириттеҥ турат, основной составту. Учар тыҥ табыштанып тӧмӧн тӱжет, алдында эворзионнй котел ойык јер болот. Эксперттер айтканыла учуп тӱшкен сууныҥ кеми 10 м3/саат кӧп[1].
Тӱӱкизи
1940 јылда Камлак јурттыҥ колхозчылары Кумшулу сууда суу-теермен туткан. Ада-Тӧрӧл учун Улу јууда ол теермен агаш јарар лесопилка эдип јазалган. Тоормошторды Кадынла лесопилкага агызып, јос ло досколорды Кадын јакалай јолло тартатан. Кышкыда тошло јол ачылатан. Эмдиги ӧйдӧ ӧйлӧ кожо карарган теерменниҥ тоормошторы, темирле айландыра кадалган (окова).
1996 јылдаҥ ала учар суу Алтай Республиканыҥ ар-бӱткендик кереези деп статусту[1]
Учарга келедилер
Кумшулуда учар суу — туристтер кӧп келетен ар-бӱткеник объекттердиҥ бирӱзи, Кадынныҥ алтыгы агынында.
Илмектӱ јойу кечер кӱр туркомплекс «Царская Охота» тужынаҥ Кадынды кечеле, учарга орык јолло барар арга бар. Агынын тӧмӧн 2,86 км барар керек. Онойдо ок Себи-Оозы јуртта Кадын кечире кӱрди кечеле барар јол бар. Учар суу Чуйдыҥ трагыныҥ кайда да 490-чы километрине келижет, трак суу кечире оҥ јаратла ӧдӧт, учар (Бараан-Коол ло Себи-Оозы јурттардыҥ ортозына тушташ).
Литература
- Т. В. Вдовина, Т. И. Злобина, М. В. Танакова. Алтай. Путешествие по Чуйскому тракту (орус.). — Барнаул: Пять плюс, 2006. — С. 114—115. — 238 с. — ISBN 5-9900731-1-9.
Ајарулар
- ↑ 1 2 3 Водопад Камышла (водопад Камышлинский) (орус.). — Информация об ООПТ на сайте информационно-аналитической системы «Особо охраняемые природные территории России» (ИАС «ООПТ РФ»): oopt.aari.ru. Дата обращения: кандык айдыҥ 6 кӱни, 2020.
- ↑ Тайны Камышлинского водопада