Горно-Алтайский государственный университетте археологияныҥ музейи
| Горно-Алтайский государственный университетте археологияныҥ музейи орус. Археологический музей ГАГУ | |
|---|---|
 Археологиялык экспедиция, 2022 | |
| Тӧзӧлгӧн ӧйи | 1994 |
| Адрези | 649000, Алтай Республика, Горно-Алтайск, Ленкинниҥ ор., 1, к. 107 |
  |
|
Горно-Алтайский государственный университетте археологияныҥ музейи (орус. Археологический музей ГАГУ) — Музей 1994 јылда ачылган. 2011 јылдаҥ ала археологияныҥ музейи Горно-Алтайский государственный университеттиҥ Музейный комплексине кирип јат[1]. Энчилер (фонд) учун каруулу кижи: Эбель Александр Викторович
Тӱӱкизи
1994 јылда Горно-Алтайский государственный университетте археологияныҥ музейи ачылган, билимдик шиҥжӱӱ башкарачылары В. И. Соенов ло А. В. Эбель[2] и ассистента кафедры отечественной истории и права А. В. Эбеля[3]. Музейдиҥ тӧс экспозициялары казынтылардыҥ табынтылары, казынтыларды ӧткӱрген билимчилер В. Д. Кубарев, В. А. Могильников, В. И. Соёнов, А. В. Эбель о.ӧ.
2011 јылда археологиялык музей Горно-Алтайский государственный университеттиҥ археологиялык музейине кирген[4].
Экспозиция
Музейдиҥ экспозициялары хронологиялык аайынча тургузылган, оныҥ учун ол башка бӧлӱктердеҥ турат, кажы ла бӧлӱк Туулу Алтайдыҥ археологиялык периодын кӧргӱзет. Экспозицияларда бастыра тӧс материалдар кӧргӱзилет, ончо тӱӱкилик периодтордоҥ бери палеолит ӧйинеҥ ала этнографиялык ӧйгӧ јетире.
Музейдиҥ этнографиялык коллекциязы айылда тудунар-кабынар эдимдердеҥ турат, кезик эдимдерди музейге профессор Суразакова, Нина Николаевна берген.
Палеолиттиҥ ӧйиниҥ:
•бычактарын, малталарын, кайчыларын, чечкелерин кӧргӱзет.бу эдимдер Туулу Алтайдыҥ таш индустриязыныҥ темдектерин јартайт.
Неолиттиҥ, энеолиттиҥ ла кӱлер ӧйи, бу тӱӱкилик периодтыҥ мындый эдимдери:
• таш (согооныҥ бажы, јарангуштар, баспак);
• балкаш (курч ла тегерик тӱптӱ айак казан, айландыра јараш јуруктарлу);
• кӱлер (бычактар, јыданыҥ бажы).
Темирдиҥ ӧйи экспозицияларда кӧп кӧргӱзилет. Јепселдер:
• кӱлер ӱлдӱлер, бычактар, сӧӧк лӧ кӱлер(ок-јааныҥ огы)кӧлер саадак;
. аттыҥ јепсели — сӧӧктӧҥ кезип эткен кулјалар, алакалар, (украшен костяными орнаментированными псалиями), кӱлер сулук, курдыҥ сӧӧк коргызы;
• јарангуштар — кӱлер кӱскӱлер.
Гунно-сармат ӧй лӧ орто чактар кӧргӱзилерbr>•јепселдер (ок-јаага сӧӧктӧҥ кескен јазалдар-костяные накладки на лук, октордыҥ бажы-наконечники стрел, темир бычактар);
•айылда тудунар-кабынар эдимдер (балкаштаҥ эткен ле агаш айак казан);
•аттыҥ јепселдери (темир ӱзеҥи, курдыҥ коргызы).
ЭтнографияТуулу Алтайда јаткан алтай ла орус албатыныҥ тудунар кабынар эдимдери:
• тере, агаш, чой айак казан, агаш кайырчак;
• иштенетен тудумдар — кӱрек, малта;
• аттыҥ јепсели — ээр, агаш ӱзеҥи.
Археологиялык кыпты јарандырган јурукчы В. В. Букачаков, кажы ла экспозицияга бойыныҥ јерин табып эптӱ јараш эдип салган. Анайда ок музейди јарандырарга јурукчы В. А. Шатаев кӧп стендтер эдип, болужын јетирди.
Коллекциялардыҥ кӧптӧгӧни
Јылдыҥ ла музейдиҥ фонды кӧптӧйт, археологиялык казынтылардыҥ табынтыларын тӱӱкилик факультеттиҥ баштапкы курстыҥ студентенттери ле билим экспедицияныҥ туружаачылары экелет. Анайып ок студенттер кӧп экспонаттар сыйлайт.
Музейде иш
Музей ӱредӱлик, культуралык, билимдик ӱредӱлер ӧткӱрет, студенттерге Туулу Алтайдыҥ археология ла этнографияныҥ профессионал билгирин кӧдӱрерге болужат:
• музейде тӱӱкилик факультеттиҥ студенттерин ишке тазыктырат, мында студенттер: экспозицияларды јазап, арутап тизим тургузат; јебрен эдимдерди орныктырат. Археолог болорго турган студенттер фондтогы јебрен эдимдерди тереҥжиде шиҥжӱлейт.
• баштапкы курстыҥ студенттери «археологический капустник» — казынтылар керегинде презентация эдип ГАГУныҥ экспедициялараныҥ ижиниҥ турулталарын кӧргӱзет;
• тематикалык экскурсиялар ӱренчиктерге, каланныҥ айылчыларына, университеттиҥ студенттерине ле ӧскӧ дӧ каланыҥ ӱредӱлик заведениелерине ӧткӱрет;
• музей каланыҥ мероприятияларында туружат: 2006 јылда «Многоликая планета» деп межвузовский фестивальга музейдиҥ археологиялык фондынныҥ экспозициялары керегинде куучын бюллетень эдилген болгон. 2007 јылдаҥ бери ГАГУныҥ археологиялык музейи каланныҥ «Музейдиҥ тӱни» деп меропиятиеде туружат. Бу «Музейдиҥ тӱнинде» 18 сааттаҥ ала 23 саатка јетире 154 кижи келген. Экскурсиялардаҥ ӧскӧ кӱӱнзеген улуска Туулу Алтайдыҥ јеринде археологиялык чӱмдӱлер керегинде кино кӧргӱзилген;
• музейдиҥ фондынныҥ экспозициялары чыгарылат;
• музей университеттиҥ археологиялык экспедицияларында туружып, экспозициялардыҥ камеральный ла кабинетный јазантыларда база туружат;
• кажы ла јыл научно-практический конференцияда музееведение бӧлӱнти (секция) студенттерге, аспирантарга ла таскадачыларга ӧткӱрилет;
• студенттердиҥ археологиялык эҥирлери ӧткӱрилет.
Онойдо ок кöр
• ГАГУ музейлери;
• ГАГУ зоологиялык музейи;
• ГАГУ тӱӱкизиниҥ музейи;
• ГАГУ краеведческий музейи.
Јуруктардыҥ кӧмзӧзи
Пазырыкта ГАГУ-ныҥ тӱӱкичи-студенттериниҥ археологиялык практиказы, 2021 јыл
Горно-Алтайский государственный университет ле Государственный Эрмитажтыҥ јаба экспедициязы
Пазырыкта мӧҥкӱсалгыш музей эдип јазалганы, полевой сезон тӱгенген, курган №7
Пазырыктыҥ энчизи, 2022
Ајарулар
Тайантылар
• Эбель А. В., Константинов Н. А. Воины и охотники Горного Алтая в древности и средневековье Сетевое электронное научно-популярное издание
• Музей ГАГУ пополнился новым экспонатом — черепом архара
• Музей археологии и этнографии
• Положение о подразделении