Элдер ортодо бардыҥ кӱни

Элдер ортодо бардыҥ кӱни
Элдер ортодо бардыҥ кӱни
Бÿдÿми	Элдер ортодо
Jöптöлгöн	2010 јыл
Öйи	јаан изӱ айдыҥ 29-чы кӱни

Элдер ортодо бардыҥ кӱни (орус. Международный день тигра) (англ. International Tiger D ay) — 2010 јылда кӱчӱрген айда Санкт-Петербургта («Тигриный саммит») Јер ӱстӱнде барды корыыры керегинде курч сурактарла ӧткӧн Калыктар ортодо форум тургускан байрам. Јылдыҥ ла јаан изӱ айдыҥ 29-чы кӱнинде темдектелет^[1].

Элдер ортодо бардыҥ кӱнин ӧткӱрип, башка-башка ороондордыҥ эл-јоны барды корууларыныҥ курч сурактарына ајару эдер амаду турат^[1].

Бар калык ортодо каруулда турат ла МСОП-тыҥ Кызыл бичигине кийдирилген, СИТЕС-тиҥ 1-кы приложениези^[2]. 1947 јылдаҥ ала барга аҥдаарга јарабас. 1955 јылда барды тударын јаратпай, оноҥ бардыҥ балдарын тударын база болдырбай токтоткон^[2].

Ӧскӧ ороондордо

Байрам кажы ла јерде башка ӧдӧт: темдектезе, телекейде кезик зоопарктарда бу кӱнде барынтычыларды (хищники) эҥ ле јакшы амтамду курсакла азырайт ла сыйлар берет^[3]. Калык ортодо Global Tiger Initiative деп организация Элдер ортодо бардыҥ кӱнине 350 миллион доллар јууп, 2022 јылга јетире кийик кискелердиҥ тоозы эки катапка кӧптӧӧр деп јарлаган^[4].

Лаос. Барды аргадаар элдер ортодо форум.
Тӱштӱк Корея. Бар јыл
Бар јуралган почтаныҥ марказы (Россия, 1993)

Россияда

Онойдо ок 2000 јылдаҥ ала Россияда сыгын айдыҥ тӧртинчи воскресен кӱнинде Бардыҥ кӱни Ыраак Кӱнчыгышта темдектелет. 1995 јылда билимчи-аҥчы Владимир Тройнин Ыраак Кӱнчыгышта бу байрамды ӧткӱрер керек деп шӱӱлтени айткан, оноҥ беш јылдыҥ туркунына школдордо ло библиотекаларда ар-бӱткенге сӱӱнгени деп уроктор, балдарга экологиялык экскурсиялар ла «Бардыҥ кӱни» деп кычырыштар ӧткӱрген^[5]^[6].

2000 јылда «Феникс» деп Фондтыҥ директоры Сергей Березнюк «Бардыҥ кӱнин» ӧткӱрерин ӧскӧрткӧн, ол бойыныҥ нӧкӧрлӧрине ле тӧрӧӧндӧрине, онойдо ок Текшителекейлик кийик ар-бӱткенниҥ фондыныҥ Амурда филиалда кожо иштеп турган коллегаларын барга тӱҥей кийим кийеле, барга јӧмӧшкӧн лозунгтар тудунып, каланыҥ оромдорыла базар керек деп кычырган. Ӱлӱрген айдыҥ 14-чи кӱнинде Владивосток каланыҥ тӧс тепсеҥиле 200 кижи ӧткӧн^[7]. Владивосток каланыҥ администрациязыныҥ башкарузыныҥ јакааныла 2001 јылда «Бардыҥ кӱнине» јылдыҥ ла байрамдаар окылу статус берген^[8]. Калада байрам јаҥжыккан аайынча карнавал базыттаҥ башталат, онойдо ок конкурстар ла маргаандар ӧдӧт^[8]. Келер јылдарда «Бардыҥ кӱнин» Примор кырайдыҥ бастыра јурттарында байрамдап баштаган^[9], 2008 јылдаҥ ала кырайда окылу байрам^[10]. 2010 јылда байрамды КНР ла Приморьеде ӧткӱрип баштаган.

Россияныҥ президенти Владимир Путин «Ыраак Кӱнчыгышта бардыҥ кӱнин» ороонныҥ эҥ јараш, јаркынду экологиялык байрамы деп айткан. Путиныҥ айтканыла: "

Бу јараш тындуныҥ салымы бастыра улусты кӱйбӱртет, ар-бӱткен учун јӱреги оорыган улус, оны корулаар деп амадулу јӱрет, болужып, кичееп бойына ла келер ӱйеге артырарын сананат^[11]
Аҥылу текст (орус.)[кӧргӱзерјажырар]

Всех, кого волнует судьба этого прекрасного хищника, всех, кто неравнодушен к дикой природе и стремится жить с ней в гармонии, оберегать её, формируя здоровую окружающую среду и для себя, и для будущих поколений

.

Владивостокто Элдер ортодо бардыҥ кӱни, 2006 јыл

Ајарулар

↑ ¹ ² День в тигриной шкуре - ТАСС
↑ ¹ ² Тихонов А. Красная книга России.Животные и растения. — РОСМЭН, 2002. — С. 414. — 10 000 экз. — ISBN 5-353-00500-7.
↑ В зоопарке «Лимпопо» полосатых хищников поздравили с Днем тигра
↑ Александра Чернега. В мире отмечают День тигра (орус.). Российская газета (29 јаан изӱ ай 2013). Дата обращения: сыгын айдыҥ 28 кӱни, 2014. Архивировано сыгын айдыҥ 8 кӱни, 2013 јыл.
↑ «Tiger day festival 2016 in Vladivostok, Russia» (ја. эм.). Дата обращения: сыгын айдыҥ 25 кӱни, 2018. Архивировано сыгын айдыҥ 25 кӱни, 2018 јыл.
↑ Экологический праздник. Кто придумал празднование Дня тигра (ја. эм.). Дата обращения: ӱлӱрген айдыҥ 11 кӱни, 2019. Архивировано ӱлӱрген айдыҥ 11 кӱни, 2019 јыл.
↑ «День тигра во Владивостоке» (ја. эм.). Дата обращения: сыгын айдыҥ 28 кӱни, 2018. Архивировано сыгын айдыҥ 28 кӱни, 2018 јыл.
↑ ¹ ² День тигра на Дальнем Востоке
↑ «День Тигра» шагает по Приморью (ја. эм.). Дата обращения: сыгын айдыҥ 25 кӱни, 2018. Архивировано сыгын айдыҥ 25 кӱни, 2018 јыл.
↑ «Сергей Березнюк: В День тигра приморцев ждет масса сюрпризов» (ја. эм.). Дата обращения: сыгын айдыҥ 28 кӱни, 2018. Архивировано сыгын айдыҥ 28 кӱни, 2018 јыл.
↑ Путин назвал День тигра самым ярким экологическим праздником России (орус.). РИА Новости (28 сыгын ай 2013). Дата обращения: сыгын айдыҥ 28 кӱни, 2014. Архивировано сыгын айдыҥ 27 кӱни, 2014 јыл.

Тайантылар

[итар-тасс-1] ¹ ² День в тигриной шкуре - ТАСС

[redbook-2] ¹ ² Тихонов А. Красная книга России.Животные и растения. — РОСМЭН, 2002. — С. 414. — 10 000 экз. — ISBN 5-353-00500-7.

[аиф-3] В зоопарке «Лимпопо» полосатых хищников поздравили с Днем тигра

[рг-4] Александра Чернега. В мире отмечают День тигра (орус.). Российская газета (29 јаан изӱ ай 2013). Дата обращения: сыгын айдыҥ 28 кӱни, 2014. Архивировано сыгын айдыҥ 8 кӱни, 2013 јыл.

[5] «Tiger day festival 2016 in Vladivostok, Russia» (ја. эм.). Дата обращения: сыгын айдыҥ 25 кӱни, 2018. Архивировано сыгын айдыҥ 25 кӱни, 2018 јыл.

[6] Экологический праздник. Кто придумал празднование Дня тигра (ја. эм.). Дата обращения: ӱлӱрген айдыҥ 11 кӱни, 2019. Архивировано ӱлӱрген айдыҥ 11 кӱни, 2019 јыл.

[7] «День тигра во Владивостоке» (ја. эм.). Дата обращения: сыгын айдыҥ 28 кӱни, 2018. Архивировано сыгын айдыҥ 28 кӱни, 2018 јыл.

[риа-8] ¹ ² День тигра на Дальнем Востоке

[Феникс-9] «День Тигра» шагает по Приморью (ја. эм.). Дата обращения: сыгын айдыҥ 25 кӱни, 2018. Архивировано сыгын айдыҥ 25 кӱни, 2018 јыл.

[10] «Сергей Березнюк: В День тигра приморцев ждет масса сюрпризов» (ја. эм.). Дата обращения: сыгын айдыҥ 28 кӱни, 2018. Архивировано сыгын айдыҥ 28 кӱни, 2018 јыл.

[риа1-11] Путин назвал День тигра самым ярким экологическим праздником России (орус.). РИА Новости (28 сыгын ай 2013). Дата обращения: сыгын айдыҥ 28 кӱни, 2014. Архивировано сыгын айдыҥ 27 кӱни, 2014 јыл.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]