Россияда полиграфияныҥ кӱни
| Россияда полиграфияныҥ кӱни | |
|---|---|
 | |
| Окылу | Россияда полиграфияныҥ кӱни |
| Jöптöлгöн | 2013 јыл |
| Темдектелет | јылдыҥ ла, кандык айдыҥ 19-чы кӱнинде |
| Öйи | Кандык айдыҥ 19 кӱни |
| Тудуш | 1563 јылдыҥ кандык айдыҥ 19-чы кӱнинде баштапкы печатник Иван Фёдоров «Апостол» деп бичигин кепке баскан |
Россияда полиграфияныҥ кӱни (орус. День российской полиграфии) — јылдыҥ ла кандык айдыҥ 19-чы кӱнинде темдектелип турган россий байрам[1].
Тӱӱкизи
Кепке базылган сӧс јаан учурлузы кижиликтиҥ тӱӱкизине јаан кубулталар экелген. Ол кижиниҥ кӧгӱс байлыгына ла ӱредӱзин кӧптӧдӧр неге де тӱҥейлелбес эп-арга болгон, эмди де керектӱ. Кандык айдыҥ 19-чы кӱнинде Россияда полиграфияныҥ кӱнин ӧткӱрер деп, элјонныҥ баштаҥкайын печатьтыҥ ла текши коммуникациялардыҥ федерал агентствозы ла культураныҥ министерствозы јӧмӧшкӧн. 1563 јылдыҥ бу ла кандык айдыҥ 19-чы кӱнинде баштапкы печатник Иван Фёдоров бойыныҥ «Апостол» деп бичигин баштапкы катап кепке базып иштеп баштаган.
Мындый байрам керек деп эҥ ле озо полиграфисттер бойлоры айдып баштаган. Олор кӧп јылдардыҥ туркунына профессионал байрамду болорго албаданган. Олордыҥ амадузы 2013 јылда бӱткен. Ол ӧйдӧҥ бери россияда профессионал байрамдардыҥ кӱнтизӱзинде бир байрамга кӧп боло берген[2].
Байрамды Русьта баштапкы кепке базылган «Апостол» деп бичикле иштеп баштаган кӱнге келиштире тургускан. Бу бичикти чыгарарга 1563 јылдыҥ кандык айдыҥ 19-чы кӱнинеҥ ала 1564 јылдыҥ тулаан айдыҥ 1-чи кӱнине јетире эки бичик кепке салаачылар бир јылга иштеген.
XVI чактыҥ ортозында Улу каан Иван Грозный баштапкы типография тудар деп јӧп чыгарган. Ол ӧйдӧҥ бери орус типографияныҥ тӱӱкизи башталган[3].
Профессия керегинде
Полиграфист — ол полиграфияныҥ бӱдӱмдери, эп-аргазы керегинде ӱзе билер кижи. Печатник јакшы чыҥдый продкукция эдер аргалу, оны эдерге јӱзӱн-јӱӱр эп-аргалар билер керек. Полиграфист бойыныҥ колыла кажы ла чаазыннаҥ эткен эдимди јарандырып, полиграфияныҥ јӱзӱн башка бӱдӱмдерин тузаланып, јараш ӧҥдӱ будуктарла эмезе лактарла будып профессионал эдимдер эдип кепке базып чыгарат.
Эмдиги ӧйдӧ
Бӱгӱн јаҥыс ла басма оборудованиеде иштеген улус байрамдабайт. Полиграфия производствоныҥ отрасли болуп башкабашка профессияларды бириктирет — дизайнерлер, редакторлор, менеджерлер, инженерлер ле о.ӧ. Јаҥы технический айалгалар ла компьютерный технологиялар шылтузында, полиграфический сфераныҥ продукциязы там ла элбейт. Эмди бу јаҥыс бичиктер, газеттер, журналдар, буклеттер ле этикеткалар эмес, бӱгӱн полиграфия сферага упаковочный, сувенир ле реклама продукция, фотопечать кирип јат.
Јилбилӱ керектер
Кыдат албаты бичикти кепке базарын эҥ ле озо баштаган. IX-чы чакта б. э. озо ондо агашка гравировать эдип турган технология тузаланып, баштапкы бичиктерди кепке базып чыгарган.
Полиграфияда эки башка јилбилӱ бӱдӱм бар: јараш јытту ла стерео. Баштапкы бӱдӱмде јараш јытту будуктар ла лактар тузаланылат. Экинчи бӱдӱмде кажы ла объектти кӧс башка јанынаҥ кӧрзӧ, башка болуп кӧрӱнер. Онойдо јуру тереҥ ле ичкир болуп кӧрӱнер.
Александр Иванович Герцен чын айткан:
«Книга — это духовное завещание одного поколения другому, совет умирающего старца юноше, начинающему жить… Вся жизнь человечества последовательно оседала в книге: племена, люди, государства исчезали, а книга оставалась! Она росла вместе с человечеством, в ней кристаллизовались все учения, потрясавшие умы, и все страсти, потрясавшие сердца… Но в книге не одно прошлое: она составляет документ, по которому мы вводим во владения настоящего, во владения всей суммы истин и усилий, найденных страданиями и облитых иногда кровавым потом; она программа будущего. Итак, будем уважать книгу!».
Бичик канча чактарга артар аргалу. Јер планетада эҥ ле эски «бичик» (је, рукопись-колбичимел) ол Присстиҥ папирусы, датазы 1991—1783 јј. б. э. озо. Баштапкы кепке базылган бичик — Гуттенбергтиҥ Библиязыныҥ 180 экземплярыныҥ (1450—1455 јј.) — ондор тоолузы арткан.
Онойдо ок кӧр
Ајарулар
Тайантылар
День российской полиграфии решение Национальной Ассоциации полиграфистов
История Дня российской полиграфии 19 апреля в сетевом издании СМИ Полиграфист НАП