Монгол Алтай

Монгол Алтай
орус. *Монгольский Алтай*
Монгол Алтай; орус. Монгольский Алтай
	монг. Монгол Алтайн нуруу, кыд. 蒙古阿尔泰山脉
Темдектери
Узуны	1000 км
Тууразы	300 км
Эҥ бийик точка
Ӱстӱги бажы	4362 м
Турган јери
ороонныҥ	Монголия; Ӱлекер:Флагификация/Кыдат;
Регион	Баян-Улгий, Говь-Алтай, Синьцзян, Ховд
	Монгол Алтай; орус. Монгольский Алтай
	Монгол Алтай

Монгол Алтай, (орус. Монго́льский Алта́й, Эктаг-Алтай)^[1] — кырларлу система, Алтайдыҥ кырларыныҥ тӱштӱк-кӱнчыгыш јанында, Монголия ла Кыдаттыҥ кыйузында. Бир канча ӧзӧктӧрлӧ бӧлинген сындар, тӱштӱк-кӱнчыгыштаҥ тӱндӱк-кӱнбадышка 1000 км чӧйилген. Јалбагы 150 км ала 300 км јетире солынат, эҥ ле бийик ӱстӱги точка — Мунх-Хайрхан туу (4362 м).

Сындардыҥ бажы таскылдарлу (платообразная форма), мӧҥкӱ тошторло бӱркелген, текши јериниҥ кеми 830 км². Олордыҥ кӧп сабазы, ол тоодо јаан ла деген Потанинниҥ мӧҥкӱ тожы Таван-Богдо-Уладеп. Кырларлу сындар кӧп сабада кристаллический сланецтер, порфирлер, порфириттер ле граниттеҥ турат. Тӱштӱк-кӱнбадыш јанында чыкту јерде агаштар ла јалаҥдар, кургак тӱндӱк-кӱнчыгы јанында — чӧлдӧр лӧ куру чӧлдӧр.

Монгол Алтайдыҥ кырларлу системазы тӱндӱкте Алтай Республиканыҥ бийик кырларына једет, кӱнбадыш ла тӱштӱкте јарымдай чӧлдӧр лӧ куру чӧлдӧр Джунгария ла Гоби, бастыра тӱндӱк-кӱнчыгыш јаны јарымдай чӧлдӧрлӧ Јаан кӧлдӧрлӧ кыйулажат. Монгол Алтайдыҥ кӱнчыгыш јанында Алаг-Нур ойык (впадина), ол јабыстай јаткан Гоби Алтайды бӧлийт (бийиги 3900 м јетире). Сындардыҥ тӱндӱк кӱнбадыш учында Канас (кӧл, Кыдат) јеринде.

Геологиязы

Монгол Алтай кырларында слюда, порфир ле гранит.

Аҥ-кужы ла ӧзӱмдери

Монгол Алтайдыҥ тӱштӱк-кӱнбадыш јаны ородлор ло агаштар, кырларлу системаныҥ тӱндӱк кӱнчыгыш јанында экстремал кургак климат, мындый айалгада чӧл јердиҥ каа-јаада ӧлӧҥи, кургак куру чӧл јерлер.

Јуруктардыҥ кӧмзӧзи

Виды монгольского Алтая

Ајарулар

↑ Эктаг-Алтай // Э — Электрофон. — М. : Советская энциклопедия, 1933, 1935. — Стб. 404. — (Большая советская энциклопедия : [в 66 т.] / гл. ред. О. Ю. Шмидт ; 1926—1947, т. 63).

Литература

Монгольский Алтай // Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978.
Монгольский Алтай // Словарь современных географических названий / Рус. геогр. о-во. Моск. центр; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. Институт географии РАН. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.

Тайантылар

Фотоальбом Монгольского Алтая (орус.). ltai-photo.ru. Дата обращения: јаан изӱ айдыҥ 29 кӱни, 2019.

[1] Эктаг-Алтай // Э — Электрофон. — М. : Советская энциклопедия, 1933, 1935. — Стб. 404. — (Большая советская энциклопедия : [в 66 т.] / гл. ред. О. Ю. Шмидт ; 1926—1947, т. 63).

[1]