Карский талай

Рувики сайттаҥ
Карский талай
Ширина 970
Бассейн объекта в странах Россия
Вертикальная глубина 620
SEO_description Карское море входит в состав Северного Ледовитого океана, омывает северное побережье Евразии. Впервые море названо Карским на карте Василия Селифонтова 1736 года, его площадь составляет 893400 км²
Тергее
Впадающие в озеро реки Мессояха[d], Антипаётаяха[d], Монгочеяха[d], Юрибей[d], Гыда[d], Мордыяха[d], Хутудабигай[d], Ляккатосё[d], Гришина Шара[d], Зеледеева[d], Убойная[d], Амдерма[d], Q35371757?, Q36321776?, Q36319291?, Q36322367?, Озёрная река[d], Q36321905?, Q36321951?, Надым[d], Оп (суу), Таз[d] и Энесай
Изображение
Категория бассейна Категория:Бассейн Карского моря[d]
Батиметрическая карта
Находится в пределах природно-географического объекта Северный Ледовитый океан[d]
SEO_title Карское море: расположение, происхождение, климат, подготовка к ЕГЭ и ОГЭ по географии
Карский талай ()
Точка
Карский талай,
Логотип РУВИКИ.Медиа Медиафайлы на РУВИКИ.Медиа

Ка́рский талай (орус. Карское море) — Тӱндӱк Соок Теҥистиҥ јакалай талайы. Тереҥи — 620 метр. Текши јери 893 400 км². Талайга јаан суулардаҥ Оп (суу) ла Энесай (суу) кирет[1].

Этимологиязы

Озодо талайдыҥ адыНярзомский (Нарземский) болгон — 1601 јылда Леонтий Шубин (Плехана) деп Архангельский областьтыҥ Пинега деп јердиҥ јорыкчызыныҥ куучынында (Мангазея јаар јорык) мынайда бичилген. Онойдо ок 1630 јылда Палицын Андрей Фёдорович бичиген баштану бичикте (орус. челобитная) Тӱндӱк талай (нидерл. Noordzee орус. Северное море) деп адалган. Эдвард Уэлстиҥ картазында (Эдварда Уэллса) оны Татар талай деп бичийт. «Карская» деп атла Байдарацкий губаны адаган болгон, ого кирген Кара деп сууныҥ адыла (река Кара)[2][3]. В. Ю. Визениҥ айтканыла, сууныҥ ады ненец тилде «харе» — тошту деп сӧстӧҥ барган, орус. торосистый лёд)[4]. Голландец Н. Витсен талайды Ледяной, француз Ж. Кампредон дезе Ледовитый деп адайт, ол ненец сӧскӧ келижет[5].

Баштапкы катап талай «Карский» деп В. М. Селифонтовтыҥ картазында 1736 јылда кӧргӱзилген, бу карта Улу Тӱндӱк (Великая Северная экспедиция) экспедицияда Двинско-Обской отрядтыҥ ижиниҥ турулталарыла тургузылган[6].

Географиязы

Карский талай (спутниктеҥ согулган)
СВП Хивус-10 Карский талайдыҥ јарадында

Талай Евразияныҥ тӱндӱк јаказында јадат, мындагы ортолыктар: Вайгач, Новая Земля, Земля Франца-Иосифа, Северная Земля, Гейберга. Талайдыҥ тӱндӱк јанында Земля Визе бар — бу ортолык 1924 јылда (теоретически) ачылган. Онойдо ок талайда острова Арктического института, острова Известий ЦИК деп ортолыктар бар.

Кайда јадат

Тӱбиниҥ рельефы

Гидрологиязы

Температуразы ла тузы

Экологиязы

Аҥ-кужы, ӧзӱмдери

Тӱӱкизи

Палеотӱӱкизи

Талайла јӱрериниҥ башталганы

Талайла јӱрерин уулалтканы

Карский экспедициялар

Ада-Тӧрӧл учун Улу јуу ӧйинде јуу-согуштар

Ээлемде тузаланыш

Керептер јӱрер айалга

Тузалу казынтылар

Ајарулар

Тайантылар