Балдарды корулаар jондор ортодо кÿн

Рувики сайттаҥ
Балдарды корулаар jондор ортодо кÿн
Балдарды корулаар jондор ортодо кÿнде балдар jуранат.
Балдарды корулаар jондор ортодо кÿнде балдар jуранат.
Бÿдÿми Балдарды корулаар jондор ортодо кÿн
Окылу Балдарды корулаар jондор ортодо кÿн
Jöптöлгöн Парижте 1949 jылда кÿчÿрген айда Эпшилердиҥ калыктар ортодо демократиялык федерациязыныҥ конгрезинин jöбиле
Öйи кичÿ изÿ айдыҥ 1 кÿни
Логотип РУВИКИ.Медиа Медиафайлы на РУВИКИ.Медиа

Балдарды корулаар jондор ортодо кÿн (орус. Международный день защиты детей, англ. International Day for Protection of Children — байрам, 1949 jылдаҥ ала jылдыҥ ла телекейдин кöп саба ороондорында кичÿ изÿ айдыҥ 1 кÿнинде темдектелет[1][2] (кезик тергеелерде — ӱчӱрген айдыҥ 20-чи кӱндеринде)[3].

Байрамныҥ тöс амадузы — общественностьтыҥ аjарузына: телекейде балдардыҥ табын корыыры, олордыҥ телекейде jÿрÿм jÿрери, jайым болор табы, jайым айдынары, базыныштаҥ крулаары, балдарды тыҥ иштендирбези jанынаҥ, дискриминация этпези[4]. 1950 јылдаҥ ала ООН балдардыҥ тап-эриктерин корулаарын телекейде эҥ ле круулу керек деп окылу јарлаган[5].

Табылганыныҥ тÿÿкизи

1925 jылда Женевада, Эпшилердиҥ телекейлик конференциязы балдардыҥ амыр jÿрÿми керегинде суракты кöдÿрип, jылдыҥ ла балдарга jöмöжöр кÿн темдектеер керек деп баштанган[1]. Учында, 1926 jылда ол кÿнди Мексикада, Турцияда, Венгрияда ла öскö дö телекейдиҥ ороондорында öткÿрилген[3][6].

Балдарды корулаар jондор ортодо кÿн, кичÿ изÿ айдыҥ 1-чи кÿнинде бастыра телекейде темдектелет, бу кÿн Эпшилердиҥ телекейлик конференциязыла (франц. Fédération démocratique internationale des femmes)[7] 1949 jылда кÿчÿрген айдыҥ 20 кÿнинде jöптöлгöн. ООН бу баштаҥкайды jöмöп, (Декларация прав ребёнка (1959) чыгарган), балдардыҥ 20 табын корулаарын jарлаган, телекейде балдардыҥ jÿрÿми ле су-кадыгын баштапкы jерде деп jарлаган[1].

Балдардыҥ калыктар ортодо табы керегинде Конвенция о правах ребенка деп тöс документте берилген, ООН оны 20 ноября 1989 jылда кÿчÿрген айдыҥ 20 кÿнинде чыгарган[5], СССР 1990 јылда јаан изӱ айдыҥ 13-чи кӱнинде ратифицировать эткен[3].

Балдардыҥ табын Россия Федерацияда 1998 jылда jаан изÿ айдыҥ 24-чи кÿнинде чыккан Федеральный jасак «Об основных гарантиях прав ребенка в РФ» корулайт. Ол Россия Федерация Конституциязында берилген балдар табыныҥ тöс гарантияларын ла балдардыҥ jилбÿлерин корулайт[1]. 2022 jылга РФ-ныҥ 85 регионында Институт Уполномоченного по правам ребенкаиштеп баштаган[8].

Россияда ла телекейде байрамдаш

СССР-да 1958 jылдыҥ почта марказы, Балдарды корулаар jондор ортодо кÿнге учурлалган, телекейдиҥ башка-башка калыктарыныҥ балдары jуралган. (ЦФА [АО «Марка»] № 2161)

Балдарды корулаар jондор ортодо кÿнде кöп саба ороондордо кÿÿлик концерттер, спортивно-развлекательный мероприятиелер, башка-башка благотворительный акциядар[9], балдарга jöмöжöр ууламjылу öткÿрилет: jаан ору балдрга[10], детдомдордо öскÿстер ле jажы jетпеген балдарга, ÿренчиктер ле школго jеткелек балдарга, коомой jеткилделген билелер балдарына jöмöжöр иш öткÿрилет[2].

Jÿзÿн-jÿÿр калыктар ортодо фондтордыҥ волонтёрлоры бу кÿнде гуманитар болуш jетирет: телекейде экономиказы коомой ороондорго, балдардыҥ курч сурактарына аjарар кычырулар эдет[11]. ХХI чакта балдардыҥ эриктерин бӱдӱрбези, балдардыҥ тороложы, олорды кулданары эмдиге јетире курч сурак[12].

Россияныҥ кезик калаларында бу кÿнде болуш акциялар: онкология оорулу балдарга. Темдектезе, 2012 jылдаҥ ала Санкт-Петербургта бу кÿнге акция «Белый цветок» öткÿрилет, акция онкологияла jаан оору балдар эмдеерине акча jуур иш öткÿрип jат[10].

2013 jылдаҥ ала Балдарды корулаар jондор ортодо кÿнде бир канча федерал учурлу Россий калаларда (Москва, Ярославль, Краснодар, Иваново, Пенза, Самара, Казан, Алтыгы Новгород, Уфа, Астрахань, Тула, Ижевскте)[4] jылдыҥ ла кичÿ изÿ айдыҥ 1 кÿнинде Первый канал (Россия) «Стань первым!» деп благотворительный акция öткÿрет, оныҥ амадузы инвалид, öскÿс ле кöп балдарлу билелерге болуш jетирери[13].

Ајарулар

  1. 1 2 3 4 Роженцова О. Когда отмечают День защиты детей. РБК (24 кӱӱк ай 2023). Дата обращения: куран айдыҥ 30 кӱни, 2023.
  2. 1 2 1 июня - Международный день защиты детей. Уполномоченный при Президенте РФ по правам ребенка (1 кичӱ изӱ ай 2022). Дата обращения: куран айдыҥ 30 кӱни, 2023.
  3. 1 2 3 Международный день защиты детей 1 июня. Досье. ТАСС (1 кичӱ изӱ ай 2016). Дата обращения: куран айдыҥ 30 кӱни, 2023.
  4. 1 2 Международный день защиты детей: история и традиции праздника. РИА Новости (1 кичӱ изӱ ай 2016). Дата обращения: куран айдыҥ 30 кӱни, 2023.
  5. 1 2 [http:// кÿнинде www.consultant.ru/document/cons_doc_LAW_9959/ Конвенция о правах ребёнка]. КонсультантПлюс. Дата обращения: куран айдыҥ 30 кӱни, 2023. Архивировано кӱӱк айдыҥ 12 кӱни, 2022 јыл.
  6. 1 июня — День защиты детей: как у малышей и подростков появился свой праздник. Известия (31 кӱӱк ай 2023). Дата обращения: куран айдыҥ 30 кӱни, 2023.
  7. Воловатов В. Когда основали Международную демократическую федерацию женщин. Парламентская газета (1 јаҥар ай 2020). Дата обращения: куран айдыҥ 30 кӱни, 2023.
  8. Становление института Уполномоченного по правам ребенка в Российской Федерации. Уполномоченный по правам ребенка в Российской Федерации. Дата обращения: куран айдыҥ 30 кӱни, 2023.
  9. Международный день защиты детей. Центр гигиенического образования населения Роспотребнадзора России (1 кичӱ изӱ ай 2020). Дата обращения: куран айдыҥ 30 кӱни, 2023.
  10. 1 2 Благотворительная акция «Белый цветок». Детский хоспис (1 кичӱ изӱ ай 2019). Дата обращения: куран айдыҥ 30 кӱни, 2023.
  11. ЮНИСЕФ «Гуманитарная деятельность в интересах детей». ЮНИСЕФ (1 кичӱ изӱ ай 2022). Дата обращения: куран айдыҥ 30 кӱни, 2023.
  12. Детский труд (12 јаан изӱ ай 2021). Дата обращения: куран айдыҥ 30 кӱни, 2023.
  13. Масштабная благотворительная акция «СТАНЬ ПЕРВЫМ!» в этом году пройдёт в Чебоксарах. Первый канал (13 кӱӱк ай 2019). Дата обращения: куран айдыҥ 30 кӱни, 2023.

Тайантылар