Россия Федерацияныҥ национал гвардия черÿлериниҥ кÿни

Россия Федерацияныҥ национал гвардия черÿлериниҥ кÿни
Россия Федерацияныҥ национал гвардия черÿлериниҥ кÿни
Бÿдÿми	Профессионал байрам
Jöптöлгöн	Россиияныҥ Президенти Владимир Путин ле
Темдектелет	черӱчилер ле, аҥылу званиелӱ полицияныҥ сотрудниктери, Россия Федерацияныҥ национал гвардия черÿлери ле граждан ишчилер
Jыргал	тулаан айдыҥ 27-чи кӱни
Jаҥжыгулар	кайралдар ла грамоталар, јаҥы јуучыл ла аҥылу званиелер берилет, башкару быйан сӧстӧрин айдат
Тудуш	ичбойында кору тӧзӧлгӧниле 1811 јыл тулаан айдыҥ 27-чи кӱни.

Россия Федерацияныҥ национал гвардия черÿлериниҥ кÿни (орус. День войск национальной гвардии Российской Федерации) — национал гвардия черÿлериниҥ, полицияда аҥылу званиелӱ ле национал гвардияда граждан ишчилердиҥ окылу байрамы. Россияда јылдыҥла тулаан айдыҥ 27-чи кӱнинде темдектелет. Россия Федерацияныҥ Президентиниҥ Владимира Путинныҥ 2017 јылда чыккан јакааныла јӧптӧлгӧн^[1].

Алдында Россияныҥ Ичбойында керектердиҥ министерствозыныҥ кӱни деп адалган (1996 јылдаҥ ала 2016 јылга јетире), бу министерствоныҥ ишчилеринеҥ Россия Федерацияда национал гвардия тӧзӧлгӧн^[2].

Тӱӱкизи

Национал гвардияныҥ тӱӱкизи 1811 јылдыҥ тулаан айдыҥ 27-чи кӱнинде Александр I Россияда ичбойында керектердиҥ черӱзин тӧзӧӧр деп чыгарган јакаанынаҥ башталган: ол тушта губернский роталар ла командаларды губерн калаларга кӧчӱрип, олордоҥ ичбойында коруныҥ батальондорын тӧзӧгӧн^[2]. Олордыҥ ижи сӱрекей кӧп, јамызы јаан болгон. Эмдиги ӧйлӧ кӧрзӧҥ олор бир ле уунда МВД, МЧС, ФНС, ФССП, ФТС ла ӧскӧ дӧ ведомстволорго кирет. Олор керек эткен улусты айдаар, судтыҥ чыгарган јӧбин бӱдӱргенин кӧрӧр, кийдирген товарды кӧрӧр, калан јуурына болужар, јеткер болзо болужар учурлу болгон^[3].

Росгвардияныҥ јуучылдары тренировка ӧйинде (2024)

Ороонды корыыр черӱлердиҥ тӱӱкизи ӱч периодко бӧлӱнет:

Россий империяныҥ правопорядок кӧрӧр черӱлери (1811 јылдаҥ ала 1917 јылга јетире);
граждан јуу башталарда тӧзӧлип, Ада-Тӧрӧл учун Улу јууга јетире (1917 јылдаҥ ала 1941 јылга јетире) правопорядок кӧрӧр черӱлери;
СССР-да Ада-Тӧрӧл учун Улу јууныҥ ӧйинде (1941 јылдаҥ ала 1945 јылга јетире) НКВД-ныҥ черӱлери;
НКВД-ныҥ черӱлери — МВД СССР (1945 јылдаҥ ала 1991 јылга јетире);
Россияныҥ ичбойында черӱлери (1991 јылдаҥ ала 2016 јылга јетире);
РФ национал гвардияныҥ черӱлери (2016 јылдаҥ ала бӱгӱнги кӱнге јетире)^[3].

Росгвардияныҥ јуучылдары границаны корыйт

Јуулар ла спецоперацияларга туружары

Ороонго кенерте ӧштӱ табарза, эҥ ле озо ичбойында черӱлер удура туруп Тӧрӧлин корыйт. Онойдо, Гроднодо ичбойында корууныҥ батальоныныҥ прапорщиги Николай Иванович Ившин 1812 јылдыҥ Телекейлик јуузында божогон баштапкы офицер: французтар Неман сууны кечире кӱр тургузарга албаданган, бу ӧйдӧ удура-тедире адыш башталган. Офицер Ившин коркыбай олорло адыжып тура божогон. Бу ла ӧйдӧ Гроднодо батальоныҥ командазы атаман Платовтыҥ кавалерий черӱзиле коштой туруп, тоозыла канча катап кӧп ӧштуни, божотпой удура јуулашкан^[4].

Онойдо ок Ада-Тӧрӧл учун Улу јуу башталарда Вермахтыҥ черӱлерине НКВД-ныҥ 132-чи башка батальоны удура туруп согушкан. Ӧштӱ кирген јерлерде партизан кыймугы тӧзӧӧринде НКВД-ныҥ черӱчилери база турушкан^[2]. Оноҥ ӧскӧ диверсанттар ла, национал бандаларды табып јоголторында турушкан, темирјолдорды ла јолло тартып турган кошты ла јаан промышленный предприятиелерди карулдап, тергеениҥ аҥылу јакылтазын бӱдӱрип туратан^[3]. НКВД-ныҥ подразделениелериниҥ черӱлери ӱч конференцияныҥ туружаачыларын корулаган: Тегеранда — 1943 јылда, Ялтада ла Потсдамда — 1945 јылда.

Онойдо ок ичбойында черӱлер эл-јонды техноген катастрофалардаҥ корулайт:1957 јылда «Маяк» деп комбинатта ла 1986 јылда Чернобыль АЭС-те болгон аварияларда турушкан.

Сирий Араб Республикада Россия јуучыл операция ӧткӱрерде национал гвардияныҥ черӱчилери аҥылу јакылталарды бӱдӱрип, араб эл-јонго болушкан.

Украинада болуп турган аҥылу јуучыл операцияда национал гвардия Миноборонаныҥ подразделениелериле кожо: учурлу јуучыл уламјыларда туружып, јайымдалган ЛНР, ДНР, Херсон ло Запорож областьтарда керектӱ инфраструктураныҥ объекттерин ол тоодо атомный энергетиканы корулайт^[5].

Байрамныҥ јаҥжыгузы

Бу кӱнде Росгвардияныҥ башкарузы јуучылдарды, полицияда аҥылу званиелу сотрудниктерди ле граждан ишчилерди кайралдайт, быйанын јетирет ле јаҥы јуучыл ла аҥылу званиелер берет.

Байрамдаш

Национал гвардия черӱниҥ Главнокомандующийи Виктор Золотов аҥылу јуучыл операциядя турушкан јуучылды кайралдайт, (2022)

Јылдыҥ ла тулаан айдыҥ 27-чи кӱнинде Москвада Росгвардия черӱниҥ главнокомандующийи армия генералы Виктор Золотов ло оныҥ болушчылары Александр I кереезине келип венок салат.

Москвада Кызылказарманыҥ ороонында Росгвардияныҥ Тӧс аппарадыныҥ генералдары ла офицерлери "Јуучыл молјузын бӱдӱрип турала божогон ичбойында јуучылдар"дыҥ кереезине келип чечектер салат. Онойдо ок ичбойында коруныҥ тӧзӧӧчизи инфантерияныҥ генералы Е. Ф. Комаровскийдиҥ бюсттына венок база салат. Андый ла кӧдӱриҥилӱ керектер Росгвардияныҥ подразделениелери турган ӧскӧ калаларда база ӧдӧт.

2017 јылдыҥ тулаан айында профессионал байрамга учурлалган Кремльдыҥ ӧргӧӧзинде ӧткӧн кӧдӱриҥилӱ концертте, Россияныҥ президенти Владимир Путин Россия Федерацияныҥ Национал гвардия черӱниҥ генералы Виктор Золотовко Росгвардияныҥ маанызын табыштырган.

Кремльдыҥ ӧргӧӧзинде кӧдӱриҥилӱ концерт

Онойдо ок кӧр

Россияныҥ профессионал байрамдары ла учурлу даталары

Тайантылар

Указ Президента России от 16 января 2017 года «Об установлении Дня войск национальной гвардии Российской Федерации»
Николай Сысоев. Юбилей солдат правопорядка. http://nvo.ng.ru/realty/2016-03-25/12_jubiley.html
Николай Сысоев. «Признали мы за благо…»: Внутренняя стража, или Как создавалась национальная гвардия Александра I. http://nvo.ng.ru/history/2016-04-22/9_blago.html
Николай Сысоев. Меняем Дзержинского на Комаровского. http://vpk-news.ru/articles/35888
Николай Сысоев. Охранители тишины. https://vpk-news.ru/articles/29851
Николай Сысоев. Радиостанция «Победа». http://pobeda.audio/audio/634/

Ајарулар

↑ Указ Президента Российской Федерации от 16.01.2017 г. № 10 (ја. эм.). http://www.kremlin.ru (16.01.2017). Дата обращения: тулаан айдыҥ 26 кӱни, 2024.
↑ ¹ ² ³ День войск национальной гвардии (ја. эм.). РИА Новости (26.03.2024). Дата обращения: тулаан айдыҥ 26 кӱни, 2024.
↑ ¹ ² ³ От внутренней стражи Российской Империи до к войскам национальной гвардии РФ (ја. эм.). https://rosguard.gov.ru. Дата обращения: тулаан айдыҥ 26 кӱни, 2024.
↑ День подвига прапорщика внутренней стражи Николая Ившина (ја. эм.). https://rosguard.gov.ru. Дата обращения: тулаан айдыҥ 26 кӱни, 2024.
↑ Задачи Росгвардии в ходе специальной военной операции (ја. эм.). https://rosguard.gov.ru. Дата обращения: тулаан айдыҥ 26 кӱни, 2024.

[1] Указ Президента Российской Федерации от 16.01.2017 г. № 10 (ја. эм.). http://www.kremlin.ru (16.01.2017). Дата обращения: тулаан айдыҥ 26 кӱни, 2024.

[:0-2] ¹ ² ³ День войск национальной гвардии (ја. эм.). РИА Новости (26.03.2024). Дата обращения: тулаан айдыҥ 26 кӱни, 2024.

[:1-3] ¹ ² ³ От внутренней стражи Российской Империи до к войскам национальной гвардии РФ (ја. эм.). https://rosguard.gov.ru. Дата обращения: тулаан айдыҥ 26 кӱни, 2024.

[4] День подвига прапорщика внутренней стражи Николая Ившина (ја. эм.). https://rosguard.gov.ru. Дата обращения: тулаан айдыҥ 26 кӱни, 2024.

[5] Задачи Росгвардии в ходе специальной военной операции (ја. эм.). https://rosguard.gov.ru. Дата обращения: тулаан айдыҥ 26 кӱни, 2024.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]