Маатаи, Вангари

Вангари Маатаи
Вангари Маатаи
	Бу статьяга Рувикиниҥ ӧскӧ статьялары ссылка этпейт. Сурап турус, ссылкаларды берилген јартамал аайынча тургускар.
Чыккан ӧйи	1940 јыл, кандык айдыҥ 1 кӱни[…]
Чыккан јери	Ньери[d], Британская Кения[d], Британская империя[d];
Божогон ӧйи	2011 јыл, сыгын айдыҥ 25 кӱни[…] (71 јаш)
Божогон јери	Найроби[d], Найроби[d], Кения[d];
Ороон	Британская Кения[d]; Кения[d];
Иш-тоштыҥ бӱдӱми	биолог, ӱредӱчи, ветеринар, политик, защитник окружающей среды, политический активист
Эш-нӧкӧри	Mwangi Mathai[d]
Балдары	Wanjira Mathai[d]
Кайралдары ла премиялары	Нобельдиҥ амыр-энчу учун сыйы[d] (2004 јыл) Джавахарлал Неруныҥ сыйы[d] (2005 јыл) Чын јӱрӱм учун сый[d] (1984 јыл) Петра Келлиниҥ сыйы[d] (2004 јыл) Софияныҥ сыйы[d] (2004 јыл) Голдмандардыҥ ар-бӱткенди корыыры јанынаҥ сыйы[d] (1991 јыл) Индира Гандиниҥ сыйы[d] (2006 јыл) Вандербильдте Николастыҥ университединиҥ канцлериниҥ медали[d] NAACP Image Award - Награда от председателя[d] World Citizenship Award[d] (2007 јыл) Элизабет Блэквеллдиҥ сыйы[d] (2008 јыл) Dorothy McCluskey Visiting Fellowship in Conservation[d] (2000 јыл) Васэдте университеттиҥ кӱндӱлӱ докторы[d] (2006 јыл)
	Медиафайлы на РУВИКИ.Медиа

Вангари Маатаи (англ. Wangari Maathai; 1940 јылдыҥ кандык айыныҥ 1-чи кӱнинде, Британ империяда Кенияныҥ Тӧс провинциязында — 2011 јылдыҥ сыгын айыныҥ 25-чи кӱнинде, Найроби, Кенияда) — кений јондык ишчи, Нобельдиҥ амыр-энчӱ учун сыйыныҥ 2004 јылда^[3] лауреады.

Биографиязы

Ол тушта Нобельдиҥ комитедин башкарган Маатаи, Данбольт Мьес сыйды берип јада айткан: Вангари Маатаи Африкада, Кенияда ар-бӱткенди корулаары, экономикалык, культуралык ла социал јӱрӱм учун тартыжуныҥ бажында турган. Ол Кенияда демократиялык јаҥ тургузарына, ар-бӱткенниҥ экологиязы ла политика јанынаҥ эрчимдӱ иштеген. Маатаи 1977 јылда тӧзӧлгӧн «Јажыл кур» (орустап «Зеленый пояс») деп јондык кыймыгуны баштап, ӧскӱрип, ууламјылайтан кижи болгон. Бу биригӱ Африкада кезилип јоголгон агаштарды орныктырары јанынаҥ иштейт. Вангари Маатаиге баштаткан кыймыгу африкан агаштар јоголып, јерлери куру как-чӧл болуп баратканын токтоткон. «Јажыл кур» деген кыймыгуныҥ туружаачылары 25 јылга бойыныҥ Африкан континентине 30 миллионноҥ ажыра тоолу агаштар отургыскан.

Маатаи Кенияныҥ (КАНУ) башкаруда турган Национал партиязын оппозицияла бириктирерге узак ӧйгӧ тартышкан. 2002 јылда солцентрист Национал радужный коалицияныҥ талдаштарында ӧрӧ айдылган сурак бӱткен. Маатаи парламентке тудулган. 2003 јылдаҥ ала 2005 јылга јетире Вангари Маатаи Кенияныҥ ар-бӱткен ле оныҥ байлыгы аайынча министрдиҥ болушчызы болуп иштеген. Бу политик кижи Кенияда «Мазингира» деп атту Јажылдардыҥ партиязын тӧзӧгӧн.

2009 јылдыҥ куран айыныҥ 14-чи кӱнинде ООН-ныҥ Баш секретари Пан Ги Мун Вангари Маатаини ООН-до амыр-энчӱниҥ элчизи эдип кӧстӧгӧн. Климаттыҥ^[4] солынганыла колбулу сурактарды кӧрӧрин Маатаиге јоҥдолгон.

Кайрадузы

Нобельдиҥ амыр-энчӱ учун сыйы (2004);
Амыр-энчӱниҥ элчизи деп кӱндӱлӱ ат (2009);
Джавахарлал Неруныҥ сыйы;
Петра Келлиниҥ сыйы (2004);
Софияныҥ сыйы (2004);
Голдмандардыҥ ар-бӱткенди корулаары јанынаҥ сыйы (1991);
Индира Гандиниҥ сыйы;
Вандербильдте Николастыҥ университединиҥ сыйы;
Элизабет Блеквеллдиҥ сыйы;
Васедтиҥ университединиҥ кӱндӱлӱ докторы.

Јуруктардыҥ кӧмзӧзи

Маатаи ле Обама Найробиде
Клинтон Кенияда

Ајарулар

↑ ¹ ² Wangari Maathai // FemBio-Datenbank (нем.)
↑ ¹ ² Wangari Maathai // Store norske leksikon (бук.) — 1978. — ISSN 2464-1480
↑ В Кении скончалась лауреат Нобелевской премии мира Вангари Маатаи
↑ Пан Ги Мун назначил лауреата Нобелевской премии посланцем мира ООН

Тайантылар

Вангари Маатаи

[_05e1923c2b25e91b-1] ¹ ² Wangari Maathai // FemBio-Datenbank (нем.)

[_dd1fa7f1b49b6dfd-2] ¹ ² Wangari Maathai // Store norske leksikon (бук.) — 1978. — ISSN 2464-1480

[3] В Кении скончалась лауреат Нобелевской премии мира Вангари Маатаи

[4] Пан Ги Мун назначил лауреата Нобелевской премии посланцем мира ООН

[1]

[2]

[3]

[4]